Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահ Մովլութ Չավուշօղլուի բացառիկ հարցազրույցը «Մեդիամաքսին»` հատուկ «168 Ժամի» համար
– Դուք խնդիրներ տեսնո՞ւմ եք Հայաստանի եւ Եվրոպայի խորհրդի հարաբերություններում:
– Դուք գիտեք, որ ես մայիսին այցելել եմ Հայաստան: Ներկայումս Հայաստանը գտնվում է դիտարկման գործընթացում: Մենք դա չենք ցանկանում անվանել «խնդիր», սակայն երկիրը դեռ շատ անելիքներ ունի եւ պետք է անցկացնի բազմաթիվ բարեփոխումներ. մենք քննարկում ենք այդ խնդիրները: Կան հարցեր, որոնք վերաբերում են Հայաստանի պարտավորություններին. 2008թ. ընտրություններին հաջորդած ողբերգական իրադարձությունների ընթացքում զոհվել է 10 մարդ, եւ ոչ ոք դրա համար պատասխանատվության չի ենթարկվել: Դա շատ կարեւոր խնդիր է: Այսպիսով, հարցեր կան, սակայն դրանք այնքան էլ բարդ չեն: Անհրաժեշտ է Հայաստանի իշխանությունների ուժեղ քաղաքական կամքը այդ պարտավորությունների կատարման գործում:
– Ի՞նչ եք կարծում` ո՞րն է ՀՀ իշխանությունների եւ ընդդիմության առջեւ կանգնած գլխավոր մարտահրավերը:
– Կարծում եմ` դա երկխոսության անբավարարությունն է: Այդ երկխոսությունն անհրաժեշտ է Հայաստանի ստանձնած պարտավորությունների իրականացման ու բարեփոխումների շարունակման համար, քանի որ դրանում միայն իշխող կուսակցության ներգրավումը բավարար չէ: Ընդդիմադիր կուսակցությունները եւս պետք է ներգրավված լինեն այդ գործընթացում: Հենց այդ պատճառով երկխոսությունը չափազանց կարեւոր է:
– Ձեր կարծիքով, հնարավո՞ր է տարածաշրջանային համագործակցություն Հարավային Կովկասում մինչեւ առկա հակամարտությունների կարգավորումը:
– Անկասկած: Այդ հարցում ես լավատեսորեն եմ տրամադրված, սակայն նման տրամադրվածություն է պահանջվում բոլոր կողմերից: Ես խաղաղության կողմնակից եմ, եւ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջեւ պետք է ձեռք բերվի խաղաղ լուծում: Ես նաեւ խնդիրների լուծման ու հայ-թուրքական սահմանի բացման կողմնակից եմ առանց նախապայմանների, ինչպիսիք պարունակվում են ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշման մեջ: Դա իմ անձնական կարծիքն է, ես ասում եմ դա ոչ թե որպես ԵԽ ԽՎ նախագահ: Մենք պետք է իրատես լինենք եւ խոստովանենք, որ տարածաշրջանում անհնար է հասնել երկարաժամկետ խաղաղության առանց նրա բոլոր խնդիրների լուծման:
– Դուք հետեւո՞ւմ եք Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ բանակցային գործընթացին:
– Ես չգիտեմ, թե հատկապես ինչ է քննարկվում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում եւ, հետեւաբար, տեղյակ չեմ մանրամասներին: Ես հետեւում եմ կողմերի եւ միջնորդների ելույթներին, սակայն սահմանափակ գիտելիք ունեմ այդ թեմայի վերաբերյալ: ԵԽ ԽՎ-ում տեղի ունեցավ հայկական ու ադրբեջանական պատվիրակությունների արդյունավետ հանդիպումը: Կողմերը համաձայնության չեկան բոլոր հարցերի շուրջ, սակայն դա երկխոսություն էր, եւ ես փորձում եմ այն առաջ մղել: Մենք կարող ենք մեր ուշադրությունը կենտրոնացնել հումանիտար հարցերի վրա եւ ապագայում քննարկման հրավիրել Լեռնային Ղարաբաղի ինչպես հայկական, այնպես էլ ադրբեջանական համայնքների ներկայացուցիչներին: Մենք ցանկանում ենք մեր լուման ներդնել հենց հումանիտար խնդիրների լուծման գործում, որպեսզի չկրկնօրինակենք Մինսկի խմբի աշխատանքը:
– Դուք ցանկանո՞ւմ եք, որպեսզի Եվրոպայի խորհուրդն ավելի ակտիվ դեր խաղա ղարաբաղյան կարգավորման գործում ԵԽ ԽՎ-ում ԼՂ հարցերով ենթահանձնաժողովի ստեղծման միջոցով:
– Ենթահանձնաժողովի վերստեղծումն իմ նախաձեռնությունը չէ, ինչպես կարծում են Հայաստանում, այլ` դեռեւս 2005թ. ընդունված ԵԽ ԽՎ 1416 բանաձեւի պահանջը: Դա իմ անձնական գաղափարը չէ: Դա ապատեղեկատվություն է, որը Հայաստանում տարածում են ԶԼՄ-ները եւ որոշ ընդդիմադիր ուժեր: Դա անարդար է: Չի կարելի հայ հասարակությանը տեղեկատվություն փոխանցել այդքան անազնիվ եղանակով:
– Ի՞նչ եք մտածում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ պատերազմի վերսկսման հնարավորության մասին:
– Մենք պատերազմ չենք ուզում: Մենք խաղաղ լուծման կողմնակից ենք, որին հասնելու համար բոլոր կողմերը պետք է կատարեն իրենց պարտավորությունները: Պատերազմը խաղաղության չի հանգեցնում: Դրա ականատեսը մենք դարձել ենք բազմաթիվ տարածաշրջաններում: Ռուս-վրացական հակամարտությունը դրա վառ ապացույցն է:– Հունիսի 19-ին` Սանկտ Պետերբուրգում Ռուսաստանի, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների եռակողմ հանդիպման հաջորդ օրը, ադրբեջանական դիվերսիոն խումբը հատեց սահմանը` սպանելով 4 եւ վիրավորելով եւս 4 հայ զինծառայողների: Ինչպիսի՞ն է Ձեր արձագանքն այդ միջադեպի նկատմամբ:
– Ես ոչինչ չեմ լսել այդ մասին: Ե՞րբ է դա տեղի ունեցել: Հունիսի 19-ին ես այստեղ էի… Շաբաթ էր…
– Մինսկի խումբը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում դատապարտել է այդ միջադեպը: Ես կարծում էի` գիտեք այդ մասին:
– Ոչ:
– Չե՞ք կարծում, որ այս անգամ միջազգային հանրությունն ու Եվրոպայի խորհուրդը պետք է հրապարակավ դատապարտեն ադրբեջանական դիվերսիան, քանի որ միջազգային խիստ քննադատության բացակայությունն այն գործոններից մեկն է, որը նման դիվերսիաները հնարավոր է դարձնում:
– Ինչպես արդեն ասացի, ես ոչինչ չգիտեմ այդ մասին եւ չեմ կարող մեկնաբանել դա` անհրաժեշտ տեղեկատվության չտիրապետելու պատճառով:
– Իսկ ինչո՞ւ միջազգային հանրությունը Ադրբեջանին կոչ չի անում դադարեցնել ռազմատենչ հռետորությունը:
– Ի՞նչ ի նկատի ունեք:
– Ադրբեջանի ռազմական բյուջեն տարեցտարի աճում է, եւ նրանք մշտապես հայտարարություններ են անում Հայաստանի դեմ պատերազմ սկսելու հնարավորության մասին:
– Ես նման հայտարարություններ չեմ տեսել: Եվ եթե չեմ տեսել, չեմ մեկնաբանի դրանք: Մենք արդեն զրուցում ենք 10 րոպե: Շնորհակալություն:
– Բայց Դուք խոստացաք հատկացնել 20 րոպե:
– Բարեկամս, մենք պետք է ազնիվ լինենք միմյանց հանդեպ: Ամենասկզբում ես ասացի, որ Ձեզ կտրամադրեմ 10 րոպե:
– Ես ունեմ եւս 2 հարց, որոնք վերաբերում են հայ-թուրքական գործընթացին: Հնարավո՞ր է արդյոք սահմանի բացում:
– Դա կախված է Հայաստանից: Դա ոչ թե իմ, այլ թուրք իշխանությունների կարծիքն է: Ակնհայտ է, որ եթե Հայաստանը զորքերը դուրս չբերի գրավյալ տարածքներից, արձանագրությունները չեն վավերացվի, եւ թուրքական բոլոր կուսակցությունները համաձայն են դրան:
– ՀՀ որոշ քաղաքական ուժեր ու ԶԼՄ-ներ հաճախ քննադատում են Ձեզ կանխակալության եւ ադրբեջանամետության համար: Նրանք կարծում են, որ Դուք ցանկանում եք «պատժել» Հայաստանին:
– Այդ մարդիկ ստախոսներ են: Ես երբեք չեմ փորձել պատժել Հայաստանին: Մայիսին ես շատ հաջող այցելություն եմ կատարել Հայաստան: Ինձ համար բոլոր երկրները հավասար են, ներառյալ` Թուրքիան: Այնպես որ, Հայաստանում այդ մարդիկ անազնիվ են, եւ դա վատ է, շատ վատ: Դա ռասիզմ է իմ նկատմամբ: Ես երբեք ոչ ոքի չեմ ցանկացել պատժել: Հարցրեք Դավիթ Հարությունյանին` ԵԽ ԽՎ-ում հայաստանյան պատվիրակության ղեկավարին: