– Պարոն Մանոյան, առաջիկայում Դաշնակցությունը ի՞նչ քայլերով է պայքարելու հայ-թուրքական արձանագրությունների դեմ, որեւէ փոփոխություն լինելո՞ւ է Ձեր մարտավարությունում: Արձանագրությունների չվավերացման հնարավորություն տեսնո՞ւմ եք:
– Արձանագրությունների չվավերացման հնարավորություն տեսնում եմ, դրա համար էլ այդ ուղղությամբ աշխատում ենք: Իսկ հիմնական մեր մարտավարությունը լինելու է այն, որ ԱԺ-ի մեր պատգամավորներին համոզենք, թե ինչու չպետք է վավերացվեն արձանագրությունները: Այս ճանապարհը արձանագրությունների չվավերացվելու միակ հնարավորությունը չէ, բայց դա չի նշանակում, թե մենք մնացած հնարավորությունների վրա ենք հույսներս դնելու: Իսկ մյուս տարբերակները հետեւյալներն են` Թուրքիան չի վավերացնի, կվավերացնի այնպիսի վերապահումներով, որ Հայաստանի համար ընդունելի չի լինի, Թուրքիան այնքան կձգձգի վավերացումը, որ Հայաստանը կհրաժարվի գործընթացից: Բայց մեր համար հասանելի հնարավորությունը ԱԺ պատգամավորներին համոզելն է, որ այս արձանագրությունները չպետք է վավերացվեն:
– Չե՞ք կարծում, որ միամտություն է մտածել, թե իշխանությունների կամքին հակառակ՝ ԱԺ ՀՀԿ կամ ԲՀԿ խմբակցությունների պատգամավորները չեն քվեարկի: Ձեր պայքարը ի սկզբանե դատապարտված չէ՞ ձախողման:
– Այս ԱԺ-ն հաստատեց, ցույց տվեց, որ եղել է օրինագիծ, որը կոալիցիայի կառավարությունը բերել է խորհրդարան, եւ այդ նույն կոալիցիայում մեծամասնություն կազմող խորհրդարանը մերժել է այդ օրինագիծը: Խոսքը վերաբերում է հարկային որոշ բարեփոխումների, որ գործարար պատգամավորների համար անընդունելի էր: Ի վերջո, այդ բոլորն էլ հայ մարդիկ են, եւ մենք պետք է կարողանանք նրանց բացատրել, համոզել, որ սա նույնքան եւ ավելի պատասխանատու հարց է, նույնքան անձնական հարց է: Այսինքն` եթե հարկային օրինագիծը իրենց անձնական շահին էր կպնում, դրա համար դեմ եղան, հիմա էլ պետք է այդպես վարվեն: Պետք է հասարակության ճնշմամբ հասկացնենք այդ պատգամավորներին, որ սա նաեւ իրենց անձնական շահի համար իսկապես սխալ կլինի: Եվ եթե խորհրդարանում քվեարկություն լինի, պետք է հասնենք նրան, որ գաղտնի կամ բաց քվեարկությամբ այդ մարդկանց մղենք, որ ճիշտ կողմնորոշվեն:
– Միայն Դաշնակցությունն ու «Ժառանգությունը» կարո՞ղ են հասնել դրան, Ձեր ասած հասարակական ճնշումը կապահովվի՞ առանց ՀԱԿ-ի հետ համագործակցության:
– Խորհրդարանի մեջ միայն Դաշնակցությունն ու «Ժառանգությունն» են, բայց խորհրդարանից դուրս էլ կան ուժեր, եւ հուսով ենք` առաջիկա քայլերը կստեղծեն այն հնարավորությունը, որ այդ ուժերը, թեկուզ՝ ոչ քաղաքական, միանան այս շարժմանը, եւ հասարակությունը իր տեսակետը հասցնի պատգամավորներին, եւ պատգամավորներն էլ ի վերջո ճիշտ կողմնորոշվեն: Մենք բոլորին համոզելու կարիք էլ չունենք, կեսից ավելին է պետք: Ինչ վերաբերում է ՀԱԿ-ին, ապա նա այս հարցում ավելի մոտ է իշխանության կեցվածքներին, քան թե այն ուժերին, որոնք ասում են, թե այս ձեւով պետք չէ վավերացնել արձանագրությունները: Ճիշտ է, ՀԱԿ-ում կան առանձին ուժեր, նույնիսկ` անձնավորություններ, որոնք այս արձանագրությունների վավերացմանը դեմ են, բայց ՀԱԿ-ը, որպես հավաքական տեսակետ՝ դա չի արտահայտում: Հետեւաբար իրատեսական չէ համագործակցությունը:
– Այդ դեպքում չե՞ք կարծում, որ առանց ՀԱԿ-ի այդ հասարակական ճնշումը չի բավականացնի արձանագրությունների վավերացումը կանխելու համար:
– Բայց եթե ՀԱԿ-ը չի կիսում մեր տեսակետը, ի՞նչ անենք: Ինչպե՞ս կարելի է ակնկալել, որ ՀԱԿ-ը գա ու ճնշում բանեցնի իշխանությունների վրա, եթե չի կիսում մեր տեսակետը: Ու եթե չի կիսում, ի՞նչ անենք, աշխարհի վերջը չէ:
– Մամուլում վերջին օրերին շատ է շրջանառվում այն տեսակետը, թե իշխանությունները ՀՅԴ-ՀՌԱԿ-ՍԴՀԿ նոր ձեւաչափի, միայն որոշակի թույլատրելի շրջանակներում գործող ընդդիմություն են փորձում ստեղծել:
– Շատ անտեղյակ մարդու տեսակետ է: Այն ՌԱԿ-ը, որի հետ մենք վերջերս հանդիպեցինք, դա այն ՌԱԿ-ն է, որի դեմ իշխանությունները ստեղծեցին մեկ այլ ՌԱԿ` Արմենական ՌԱԿ-ը: Սա փաստ է, եւ իշխանությունների հետ համագործակցողը այդ ՌԱԿ-ն է: Ինչ վերաբերում է Հնչակյան կուսակցությանը, նրանք ՀԱԿ-ին են մաս կազմում, ընդհանրապես առաջին օրվանից դեմ են եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման այս գործընթացին, եւ հիմք չկա ենթադրելու, որ իշխանությունների հետ ինչ-որ կապեր կունենային:
– Խոսքն այն մասին է, որ ՍԴՀԿ-ում իշխանությունները ատենապետ Լյուդմիլա Հարությունյանին փոխելու միջոցով են փորձում ինչ-որ բանի հասնել:
– Ես չեմ հասկանում, թե ինչ է փորձում իշխանությունը: ՀԱԿ-ի մարդիկ խոսում են, թե Դաշնակցությունը ՀԱԿ-ը կազմող տարբեր կառույցների հետ խոսում է: Բայց ինչ է` ՀԱԿ-ը մեկ կուսակցությո՞ւն է, չեմ հասկանում: Այսինքն` ՀԱԿ-ը կազմող առանձին կուսակցությունները իրենց ինքնուրույնությունը կորցրե՞լ են: Իմ հասկացողությամբ` չեն կորցրել: Ուրեմն ինչո՞ւ են նեղանում, որ ՀԱԿ-ի առանձին կառույցների հետ, որոնց տեսակետները համընկնում են մեր տեսակետներին որոշ հարցերում, փորձենք այդ հարցերում համագործակցել: Դրա մեջ ոչ մի սխալ, ծուռ բան չկա: Այնպես չէ, թե ՀԱԿ-ը կուսակցություն է, եւ մենք նրա մեջ տարբեր թեւեր ենք ման գալիս: Հնչակյան կուսակցությունը ՀԱԿ-ի ընդհանուր տեսակետը հայ-թուրքական արձանագրությունների վերաբերյալ չի կիսում եւ շատ ուժեղ ձեւով դեմ է հանդես եկել այս արձանագրություններին: ՀԱԿ-ը կարծում է, որ աշխարհում կամ Հայաստանում կա ՀԱԿ ու իշխանություն, եւ դրանից դուրս ինչ-որ կա, կամ իշխանությանն է, կամ ՀԱԿ-ինը: Այդպես չի լինում: Պետք է ավելի իրատես լինել եւ տեսնել, որ ՀԱԿ-ում կան ուժեր, որ ՀԱԿ-ի տեսակետները որոշ հարցերում չեն կիսում, եւ դա չի նշանակում, թե նրանք իշխանության մարդիկ են: