– ԱԺ այս ուրբաթ հրավիրվելիք արտահերթ նիստի ժամանակ Դուք հրապարակելո՞ւ եք հանձնաժողովի զեկույցը: Շաբաթներ առաջ ասել էիք, որ այն պատրաստ կլինի մինչեւ հուլիսի վերջ:
– Ես հայտարարել եմ, որ հանձնաժողովը սկսել է իր ձեռքի տակ եղած նյութերի ամփոփումը, օգտագործում է նաեւ փաստահավաք խմբի նյութերը եւ իր զեկույցն է նախապատրաստում: Իսկ թե ե՞րբ պատրաստ կլինի եւ զուտ ԱԺ արձակուրդների հետ կապված ե՞րբ հնարավոր կլինի հրապարակել այն, դա արդեն ապագան ցույց կտա: Հնարավոր է, որ այս շաբաթվա ընթացքում արտահերթ նիստ լինի, բայց դա կառավարության նախաձեռնությունն է, եւ դա, իմ կարծիքով` իր նախագծերի կամ միջազգային համաձայնագրերի համար կլինի: Իսկ այսքան սեղմ ժամկետում հանձնաժողովը չի կարողանա իր զեկույցն ամփոփել: Եթե հնարավոր չեղավ մինչեւ հուլիսի վերջը ներկայացնել, ապա, պետք է այն սպասել սեպտեմբերին: ԱԺ-ի կողմից հանձնաժողովի առջեւ դրված երեք խնդիրներից երկուսի դեպքում հանձնաժողովը վաղուց ունի բավարար նյութեր, փաստեր` օգտագործելով նաեւ փաստահավաք խմբի նյութերը: Այդ երկու հարցերի դեպքում հանձնաժողովը կարող է իր զեկույցը կարդալ: Մահվան հանգամանքների դեպքում էլ բավական ուսումնասիրություն կա, բայց եթե խնդիրը վերաբերում է նրան, թե կոնկրետ ո՞ւմ գործողությունների արդյունքում է մահ պատճառվել, իհարկե, այստեղ հանձնաժողովը դեռեւս կոնկրետ փաստեր չունի: Եվ իմ ձեռքի տակ եղած փաստաթղթային բազան բավարար չէ, որպեսզի մենք կարողանանք այդ հարցում առաջընթաց գրանցել:
– Հատուկ միջոցների մասին փաստահավաք խմբի զեկույցը ձեզ չի՞ օգնել: Չէ՞ որ այնտեղ նշված էին կրակողների ու նրանց հրաման տվողների անունները:
– Դա մեզ համար նորություն չէր: Այդ մարդկանց հետ մենք մինչ այդ էլ զրուցել ենք, նույն բանը նրանք ասել են նաեւ մեզ: Խնդիրն այն է, թե ձեռքի տակ եղած նյութերն ինչպե՞ս ես օգտագործում եւ ինչպիսի՞ եզրակացություն ես ցանկանում անել: Հանձնաժողովի աշխատանքների ժամանակ մի պահ կար, որ ես անընդհատ կրկնում էի, թե «Չերյոմուխա 7»-ը թույլատրվում է կիրառել միայն փակ տարածքներում, ինչո՞ւ է Ոստիկանությունն այն կիրառել բաց տարածքում: Բայց Ռուսաստանից եկավ փորձագիտական պատասխանը, որ այն չի արգելվում կիրառել նաեւ բաց տարածքում: Պարզապես չպետք է կրակել մարդկանց, բազմության վրա: Բաց տարածքում կիրառելը քրեական պատասխանատվություն չի ենթադրում` փորձագետի պատասխանը դա է ենթադրում: Ի՞նչ անի հանձնաժողովը, արտադրող երկրից եկած այս փորձագիտական պատասխանը թաքցնի՞:
– Կարծիք կա, որ առանց այդ փորձագիտական եզրակացության էլ հնարավոր է գտնել, թե «Չերյոմուխա 7»-ից զոհվածներից ով կոնկրետ ում արձակած գնդակից է սպանվել: Արդեն իսկ հայտնի է, թե զոհերը որտեղ են ստացել այդ մահացու գնդակը, հայտնի է նաեւ, թե հատուկ միջոց կիրառած ոստիկանները որտեղ են եղել տեղակայված: Նաեւ ասում են, թե` զոհերի ու ոստիկանների գտնվելու վայրերը համադրելուց հնարավոր է առանց որեւէ դժվարության պարզել, թե ով ում գնդակի զոհն է դարձել:
– Խնդիրն այն է, որ «Չերյոմուխա 7» օգտագործողները միասին առաջ են գնացել, միասին նահանջել են: Մեկը եղել է աջ թեւում, մեկը՝ ձախ թեւում, հետո` խառնվել են: Իհարկե, մենք դա էլ ենք մտածել, բայց եթե ցուցարարներից որեւէ մեկը գա եւ արժեքավոր տեղեկություն հաղորդի, մենք կարող ենք եզրակացություն անել: Ցավոք, նման ապացուցողական նշանակություն ունեցող տեղեկություններ մենք չունենք: Երբ ոստիկանության զորքերը փշալար են գցել, ՌԴ դեսպանատան մոտից առաջ են գնացել: Հետո նահանջել են մինչեւ Լեո փողոցը, մի մասը մնացել են Գ. Լուսավորչի փողոցում, մի մասը հետո նորից առաջ է եկել, նորից են նահանջել: Անընդհատ տեղաշարժման մեջ են եղել:
– Հանձնաժողովի ԲՀԿ-ական անդամ Նաիրա Զոհրաբյանն օրեր առաջ հայտարարել էր, թե դիմելու է հանձնաժողովին, որպեսզի առաջիկա նիստերին հրավիրվեն նաեւ հատուկ միջոցներ կիրառած ոստիկանները: Հանձնաժողովն ունի՞ նման մտադրություն:
– Հրավիրենք ինչի՞ համար: Եթե ցանկացած մեկը հիմնավորի, թե ինչի համար եւ ում է ուզում հրավիրել, իհարկե, մենք դա կանենք: Բայց մենք այդ մարդկանց տեսել ենք, խոսել ենք նրանց հետ, գրավոր ունենք այդ ամենը, եւ փաստահավաք խումբն է նույնը արել: Դրանից հետո եթե որեւէ մեկը փաստարկի, որ անհրաժեշտ է դա` կանենք:
– Այնուամենայնիվ, հանձնաժողովն ինչո՞ւ չկարողացավ բացահայտել իր առջեւ դրված երեք խնդիրներից մեկը` զոհերի մահվան հանգամանքը:
– Դա զուտ մասնագիտական խնդիր է, որի համար պահանջվում են լիազորություններ, նախաքննական մարմնին վերապահված իրավասություններ: Մենք ակնկալում ենք, որ նրանք առաջընթաց կգրանցեն: Քննություն անցկացնելու, բերման ենթարկելու, փորձաքննություն նշանակելու իրավասություն մենք չունենք: Դա զուտ քրեաիրավասության ոլորտի լիազորություն է: Մնացած հարցերում հանձնաժողովի իրավասությունը բավարարում էր: Հիմա հանձնաժողովը պետք է նախաքննական մարմնի եւ դատաիրավական համակարգի գործողություններին ուղղակիորեն գնահատական տա: Մեր զեկույցում մենք կանդրադառնանք նրանց գործունեությանը:
– Իսկ հանձնաժողովը պատրա՞ստ է տալ Ոստիկանության կատարած գործողությունների իրավաչափության եւ համաչափության գնահատականը, ինչպես նաեւ` ներկայացնելու նման իրադարձությունների կրկնումը բացառող իրավական, քաղաքական լուծումների վերաբերյալ առաջարկություններ:
– Եթե պետք է իրավական ու քաղաքական բնույթի գնահատական տալ, առաջարկներ անել, որոնք կբացառեն նման երեւույթների կրկնումը, իհարկե, դրան էլ ենք մենք պատրաստ: Իհարկե, մենք ունենք բավարար հիմքեր, որպեսզի գնահատական տանք տեղի ունեցած բռնություններին եւ ոստիկանության գործողությունների իրավաչափությանն ու համաչափությանը: Դրան պատրաստ ենք:
– Իսկ ի՞նչ եզրակացության եք եկել, ինչի՞ արդյունք էին մարտի 1-2-ի իրադարձությունները, կամ արդյո՞ք իրավաչափ էին Ոստիկանության գործողությունները:
– Մինչեւ այս հանձնաժողովի ստեղծելն էլ ես արտահայտել եմ իմ տեսակետը, թե նման իրադարձություններից դուրս գալու հնարավոր ելքերից մեկն այն է, որ չպետք է լինեն հաղթողներ ու պարտվողներ: Չպետք է նաեւ որեւէ մեկը ամբողջ մեղքը բարդի մյուսի վրա: Հասկանանք, որ կա երկկողմանի մեղավորություն: Ես միշտ ասել եմ, որ հավաքվել էին իշխանություններից դժգոհ շատ մարդիկ: Հավաքվել էին սոցիալական, ներքաղաքական հարցերից, արդարադատության, իրավական համակարգերից դժգոհ մարդիկ: Օրինակ, թաղապետարանից, քաղաքապետարանից, չինովնիկից դժգոհ մարդը գնացել էր միտինգի, ոչ բոլորն են գնացել Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հետեւից: Ուրեմն` իշխանությունն ունե՞ր թերություն, որ մարդկանց մոտ առաջացել էր դժգոհություն: Ուրեմն` առաջարկները պետք է վերաբերեն նաեւ դրան, որ հասարակության մեջ դժգոհների թիվը հնարավորինս քիչ լինի: Սա օրինակներից մեկն է:
– Համաներումը օգնե՞ց հանձնաժողովի աշխատանքներին:
– Իհարկե: Հանձնաժողովի աշխատանքներն այնքանով հաջողված կլինեն, որքանով մեր քաղաքական իրավիճակը հանգիստ կլինի: Համաներումը նպատակաուղղված էր այդ պրոցեսին, որ ներքաղաքական լարվածությունը հնարավորինս քիչ լինի: Եթե մեկ տարի առաջ մենք ունենայինք նման իրավիճակ, ինչ ունենք այսօր, հանձնաժողովի աշխատանքները շատ ավելի լավ կլինեին, եւ միգուցե կարողանայինք արդյունքներ գրանցել:
– Իշխանությունները մի կողմից` համաներում են հայտարարում, մյուս կողմից՝ ընդդիմության հանրահավաքը իրազեկողին են ձերբակալում: Արդյո՞ք նման իրավիճակում լարվածությունը կթուլանա:
– Ես տեղյակ չեմ եւ չեմ ուզում դրան գնահատական տալ: