Երեկ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը` պաշտոնավարման մեկ տարվա կապակցությամբ հրավիրած ասուլիսում, պատասխանեց թվով 60 հարցի: Քանի որ հնարավոր չէ ամբողջությամբ այն տեղադրել թերթի էջերում, ներկայացնում են կրճատումներով:
Ճգնաժամի մասին
– «Շանթ» հ/ը- Ձեր պաշտոնավարման մեկ տարվա ավարտը համընկավ համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի հայաստանյան դրսեւորումների հետ: Կարծիք կա, որ մի շարք գործոնների հետ պայմանավորված այս մեկ տարվա ընթացքում բարդ իրավիճակների պակաս չկար: Գնահատելով Ձեր նախագահական այս ժամանակահատվածը՝ ո՞րն եք համարում ամենամեծ ձեռքբերումն ու ամենամեծ բացթողումը:
– Իրավացի եք: Այս մեկ տարին լի էր իրադարձություններով, պրոբլեմներով, վայրիվերումներով, եւ կարծում եմ, որ այս մեկ տարվա ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձությունները բավական կլինեին, որպեսզի մի քանի տարվա ժամանակագրություն կազմվեին: Միեւնույն ժամանակ, ես համարում եմ, որ այս մեկ տարին հնարավորությունների տարի էր նաեւ, եւ կարծում եմ, որ մեր պետությունը, պետականությունը, հասարակությունն այս մեկ տարվա մեջ բավականաչափ հասունացել է: Ավելին, քան հնարավոր էր սովորական պայմաններում հասունանալ: Ես համարում եմ, որ ամենակարեւորն այն է, որ այս մեկ տարվա ընթացքում մենք կարողացանք խորացնել հարաբերությունները մեր բարեկամների եւ գործընկերների հետ: Այս մեկ տարվա ընթացքում մենք կարողացանք ավելի արդյունավետ դարձնել ԼՂՀ բանակցությունները: Այս մեկ տարվա մեջ մենք կարողացանք ձեւակերպել լուրջ ենթակառուցվածքային ծրագրեր, որոնց իրականացումն էապես կփոխի մեր տարածաշրջանի դիրքավորումը, եւ մեր դիրքավորումը մեր տարածաշրջանում: Կարծում եմ` այս մեկ տարվա ընթացքում մենք կարողացանք որոշակի էլեմենտներ մտցնել մեր քաղաքական կյանքում: Նկատի ունեմ` Անվտանգության խորհրդի դերի բարձրացում, պարբերաբար տեղի ունեցող խորհրդակցությունները քաղաքական ուժերի հետ: Նկատի ունեմ` հասարակական խորհրդի ձեւավորումը: Այսօր մեր հասարակության առջեւ ծառացած ամենահիմնական խնդիրն, իրոք, ճգնաժամի հետեւանքների հաղթահարումն է: Վստահ եմ, որ մենք կարողանալու ենք անել այնպես, որպեսզի այդ հետեւանքները չլինեն մեր հասարակության համար ավելի մեծ, քան կարող է լինել:
– «Հայաստանի Հանրապետություն»- Ճգնաժամի հաղթահարման համատեքստում` Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում մեր կառավարության գործունեությունը: Գո՞հ եք արդյոք վարչապետի եւ կառավարության աշխատանքից:
– Կարծում եմ` հիմա աշխարհում չկա մի կառավարություն, որը համարի, թե լավ ժամանակներ են: Սա, իհարկե, վերաբերում է նաեւ ՀՀ կառավարությանը: Ես ասել եմ, հիմա էլ կրկնում եմ, որ ճգնաժամը միայն կառավարության խնդիրը չէ: Այն հայաստանյան երեւույթ չէ, բայց բոլորս պարտավոր ենք միակամ լինել, բոլորս պարտավոր ենք կանգնել կառավարության կողքին, որպեսզի կառավարությունը կարողանա մեղմել հետեւանքները: Մեր կառավարության հակաճգնաժամային ծրագիրը մի կողմից համահունչ է մնացած կառավարությունների ծրագրերին, մյուս կողմից, իհարկե, ունի յուրահատկություններ, որովհետեւ այս ճգնաժամը մեզ համար ավելի է խստանում այն պատճառով, որ, ինչպես գիտեք, մեր ժողովուրդը ֆինանսական աջակցություն է ստանում մեր սփյուռքից, եւ ճգնաժամի հետեւանքով այդ աջակցությունն էլ պակասեց, որովհետեւ ճգնաժամն ազդեցություն ունի եւ՛ ՌԴ-ում, եւ՛ ԱՄՆ-ում, եւ՛ այլուր: Եվ երկրորդ` գիտեք, որ մեր հասուն բնակչության մի մասն իր ապրուստը վաստակում էր արտերկրում, մասնավորապես`
ՌԴ-ում, եւ այնտեղ էլ աշխատատեղերի կրճատման պատճառով այդ մարդկանց մի մեծ մասը մնաց ՀՀ-ում: Կարծում եմ, որ բոլորս պետք է ողջունենք վարչապետի թափանցիկ գործունեությունը, նրա հաստատակամությունը եւ բոլորս պետք է ողջունենք մեր կառավարության վստահությունը վաղվա օրվա նկատմամբ: Եվ իմ գոհունակությունն եմ հայտնում, որ մենք մինչ այս ճգնաժամը կարողացանք ձեւավորել քաղաքական դաշինք, կոալիցիա եւ կարողացանք կադրերի ճիշտ ընտրություն կատարել: Կարծում եմ, որ այն քննադատությունները, որոնք հնչում են կառավարության, իշխանությունների հասցեին` օրինաչափ են, կարծես թե այդպես էլ պետք է լիներ: Յուրաքանչյուր կառավարություն, իշխանություն պետք է պատրաստ լինի քննադատություն լսելուն, եւ դրանից պետք է ոչ թե նեղսրտի, վիրավորվի, այլ պետք է հետեւություններ անի: Եվ մենք այդ ճանապարհն ենք ընտրել, եւ կարծում եմ, որ ավելի դյուրին, ավելի ճշմարիտ ճանապարհ չկա:
– «Հայոց աշխարհ»- Ճգնաժամի հետեւանքների հաղթահարման հետ կապված՝ կա տեսակետ, որ միաժամանակ արժե զերծ մնալ հարկային դաշտում կարգուկանոն հաստատելուց, սպասել ճգնաժամն անցնի, դրանից հետո անցնել վարչարարության խստացմանը: Այս համատեքստում շրջանառվում է նաեւ հարկային, այսպես ասած` արձակուրդի գաղափարը: Ինչպե՞ս եք վերաբերվում այս տեսակետներին:
– Լավ չեմ վերաբերվում: Վստահ եմ, եթե հիմա քվեարկություն անցկացնենք, ապա մեծամասնությունը կքվեարկի հարկային դաշտը կանոնակարգելու օգտին: Այդպիսի տեսակետներ հնչեցնողները մի փոքր ծռում են իրենց միտքը, եւ որպեսզի ուղիղ չհասկանանք, ասում են հետեւյալը. քանի որ ճգնաժամ է` եկեք հարկ չվճարենք: Եթե հարկ չվճարենք, ինչպե՞ս ենք մենք ապրելու: Իրականության մեջ, իհարկե, եթե այս ճգնաժամը չլիներ՝ մենք կգնայինք էվոլյուցիոն ճանապարհով, որովհետեւ կունենայինք պլանավորված մուտքերի ընդունելի մակարդակ, կկարողանայինք կատարել անհրաժեշտ ծախսերը, եւ 5-6-7 տարիների ընթացքում կփորձեինք կարգուկանոն հաստատել մեր հարկային դաշտում: Բայց ես համոզված եմ, որ ճգնաժամը մեզ ստիպում է այդ գործընթացներն արագացնել, որովհետեւ կարգուկանոն հարկային դաշտում՝ նշանակում է` ազատ մրցակցություն, քաղաքակիրթ հարաբերություններ, իսկ մենք դրան ենք ձգտում: Եվ կարծում եմ` բոլոր այն մարդիկ, ովքեր խոսում են այդ մասին` միտում ունեն, եւ բնականաբար, այդ խոսակցություններին ես ծանոթ եմ, որոշակի ուսումնասիրություն եմ կատարել, եւ այդ խոսակցություններն առաջին հերթին գալիս են տնտեսվարող սուբյեկտներից, նրանցից, ովքեր այնքան էլ լավ հարաբերությունների մեջ չեն հարկային, մաքսային կազմակերպությունների հետ, եւ գալիս են հենց հարկային, մաքսային համակարգերից ազատված մարդկանցից: Այս տարվա ընթացքում 300-ից ավելի մարդ ազատվել է հարկային ծառայությունից, մի քանի տասնյակ մարդիկ ազատվել են մաքսային ծառայությունից: Եվ բնականաբար, այդ մարդիկ չեն կարող լինել այս փոփոխությունների ջատագովը: Ես վատ եմ վերաբերվում այդ խոսակցություններին:
– «Նովոյե վրեմյա»- Ճգնաժամն ի՞նչ չափով է ազդել ձեր նախընտրական ծրագրի վրա, եւ արդյո՞ք կուզենայիք այսօր որեւէ դրույթ փոփոխել այնտեղ:
– Եթե ես իմանայի, եթե լինելու է այսպիսի ճգնաժամ, միգուցե, ավելի ճիշտ` հավանաբար, այլ ծրագիր կունենայի, եւ այնտեղ կլինեին նոր գաղափարներ: Բայց, բնականաբար, ես չէի կարող կանխատեսել համաշխարհային այսպիսի ճգնաժամ, բայց այս ճգնաժամն առիթ չէ` ծրագրերից հրաժարվելու: Իմ նախընտրական ծրագիրը կազմված է, հաշվարկված է 5 տարվա համար, եւ ես վստահ եմ, որ այս 5 տարիների ընթացքում մենք կարողանալու ենք մեր թիմով ամբողջովին իրականացնել այն: Իհարկե, այս տարվա, միգուցե նաեւ հաջորդ տարվա ծրագրերում կարող է ժամկետային փոփոխություններ լինեն, բայց ես ավելի քան համոզված եմ, որ մենք իրականացնելու ենք ծրագիրն ամբողջությամբ:
– Հ1- Գաղտնիք չէ, որ երկրում ցանկացած հարց եւ դրական տեղաշարժ ժողովուրդն անմիջապես կապում է ամենաբարձր իշխանության եւ երկրի նախագահի հետ: Ի՞նչ ակնկալիքներ կարող է ունենալ ժողովուրդն առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում, հատկապես՝ եթե հաշվի առնենք, որ տարին ոչ միայն ՀՀ-ում, այլեւ ողջ աշխարհում դժվարին է լինելու:
– Ես չեմ կասկածում, որ ցանկացած խնդիր մեր ժողովուրդը կապում է ՀՀ ղեկավարության հետ: Միգուցե ճիշտ համեմատություն չեմ անում, բայց վստահ եմ, որ եթե մեկի տանը հեռուստացույցը փչանում է` դժգոհում են հանրապետության նախագահից: Եվ ես կարծում եմ, որ դեռեւս բավական տեւական ժամանակ մեր հասարակությունում այդ իրավիճակն է լինելու: Բայց, իհարկե, գալու են ժամանակներ, երբ մեր հասարակությունը տարբերակելու է ղեկավարության ֆունկցիաները: Ասել եմ եւ նորից ասում եմ, որ ինձ համար ամենակարեւոր խնդիրն այն է, որ այս ճգնաժամի հետեւանքները մեր ժողովրդի համար չլինեն ավելի ծանր, քան մյուսների համար: Չգիտես ինչո՞ւ` ՀՀ կառավարությանը, ՀՀ նախագահին մեղադրում են իբր այն բանի համար, որ մենք ասել ենք, որ ՀՀ-ում ճգնաժամ չի լինելու, որ ընդհանրապես այս ճգնաժամը մեզ շրջանցելու է: Իրականության մեջ մենք չենք կարող այդպիսի բան ասել, որովհետեւ այդպես կարող է մտածել միայն մտավոր պրոբլեմներ ունեցող մարդը: Մենք ասել ենք եւ հիմա էլ կրկնում ենք. մեր խնդիրը ճգնաժամի հետեւանքները մեղմելն է մեր ժողովրդի համար, եւ այն վիճակի ստեղծումը, երբ մենք ավելի ծանր չենք տանի դա, քան ուրիշները: Մենք այդպես ասացինք նաեւ համաշխարհային շուկայում շատ ապրանքատեսակների թանկացման հետ կապված, եւ տարեվերջին, իրոք, տեսաք, որ սղաճը ՀՀ-ում շատ ավելի ցածր էր, քան մեր հարեւան երկրներում եւ ընդհանրապես ԱՊՀ տարածքում:
– «Ազատություն» ռ/կ- Տարեսկզբին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հայտարարել էր, որ կառավարության այս տարվա առաջնահերթություններից մեկը լինելու է խոշոր բիզնեսը հարկային դաշտ բերելը: Ձեր գնահատմամբ` կոնկրետ ի՞նչ արդյունավետ քայլեր են կատարվել այս խոստումն իրականություն դարձնելու ուղղությամբ:
– Կարծում եմ` այդպիսի հայտարարությունները չեն կարող գնահատականի արժանանալ կարճ ժամանակահատվածում: Գոնե 1-1.5 տարի անհրաժեշտ է, որպեսզի մենք կարողանանք գնահատել այդպիսի հայտարարության եւ աշխատանքի արդյունավետությունը: Բայց այն քայլերը, որոնք հիմա ձեռնարկվում են, կարծում եմ` ճիշտ քայլեր են: Սկսած` խոշոր ձեռնարկությունների համար արտաքին աուդիտի պահանջից, վերջացրած` ՀԴՄ-ների տեղադրումով, նրանով, որ խոշոր ներկրողների, այսպես ասած` պահեստներից հանվել են այդ ՀԴՄ-ները, եւ տարբեր այլ միջոցառումներ: Կարծում եմ` Հարկային ծառայության պետը շատ բարեխղճորեն կկատարի իմ այն հանձնարարությունը, որի իմաստը հետեւյալն է. ամեն անգամ հրապարակային ելույթի ժամանակ նա պետք է նշի այն խոշոր գործարարի անուն-ազգանունը, ով ավելացրել է իր հարկերը, եւ դա պետք է անի ոչ միայն ֆիզիկական ծավալները համեմատելով, հարկերի գումարի չափը, այլ` համեմատելով նրա շրջանառությունը, ողջ տնտեսական գործունեությունը տարբեր ժամանակահատվածներում: Եվ կտեսնենք, որ տարբերություններ լինելու են, որովհետեւ մենք չենք կարող կանոնակարգել հարկային դաշտը, եթե դրա առաջամարտիկները չլինեն խոշոր ձեռնարկությունները, խոշոր հարկատուները: Մենք մշտապես ասում ենք, որ խստացնելու ենք մեր վերաբերմունքը խոշոր բիզնեսի, խոշոր հարկատուների նկատմամբ, միգուցե որոշ պարագաներում մարդի մտածում են, թե մենք դա անում ենք պոպուլիստական դրդումներից ելնելով: Ո՛չ: Գոնե ես այդպիսի դրդում չունեմ, ես շատ լավ եմ վերաբերվում խոշոր բիզնեսին, համարում եմ, որ խոշոր բիզնեսը հանդիսանում է մեր տնտեսության լոկոմոտիվը, բայց միեւնույն ժամանակ՝ համարում եմ, որ խոշոր բիզնեսն ուղղակի պարտավոր է լինել հարկային դաշտում: Մանավանդ այսպիսի պայմաններում, երբ ճգնաժամ է` խոշոր բիզնեսը պետք է համակերպվի խոշոր շահույթ չստանալու հետ: Իհարկե, բիզնեսը պետք է շահույթ ստանա, այն պետք է լինի շահութաբեր, հակառակ պարագայում անիմաստ է նրա գործունեությունը: Մենք այդ գնահատականը կտանք 2009թ. արդյունքներով:
Հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին
– «Արմենիան Րեփորթեր»- ՀՀ 3 նախագահներն էլ ԼՂՀ հարցի կարգավորման գործում նշել են երեք նախապայման, որոնցից այն կողմ ՀՀ-ն ուղղակի փոխզիջումների տեղ չունի: Դրանք են` ԼՂՀ-ն չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում, պետք է ՀՀ-ի հետ անպայման ունենա ընդհանուր կապ եւ անվտանգության երաշխիքներ: Արդյոք հայ-թուրքական հարաբերությունների դեպքում Հայաստանը կարո՞ղ է գնալ փոխզիջումների, որովհետեւ գաղտնիք չէ, որ նման բարդագույն խնդիրը, ինչպիսին հայ-թուրքականն է` պահանջում է փոխզիջումներ երկու կողմերից:
– Ստիպված նորից պետք է կրկնեմ, որ մենք չենք տեսնում հնարավոր որեւէ նախապայմանի առկայություն մեր հարաբերությունները սկսելու գործում: Մենք ասել ենք, եւ հիմա էլ ես կրկնում եմ, որ մենք պատրաստ ենք հաստատելու հարաբերություններ` առանց նախապայմանների: Իմ կարծիքով` հիմա գնդակը գտնվում է Թուրքիայի դաշտում, եւ եթե խոսում ենք ֆուտբոլային դիվանագիտության մասին, պետք է ասենք, որ գնդակը հարատեւ չի կարող մի դաշտում գտնվել, եւ յուրաքանչյուր ֆուտբոլային խաղ ունի սահմանված ժամկետներ: Հնարավո՞ր է արդյոք, որ մենք մեր հաշվարկներում սխալված լինեինք, եւ հիմա թուրքերը այլ դիրքորոշում ընդունեն եւ փորձեն որեւէ նախապայման առաջադրել: Իհարկե, հնարավոր է: Այդպիսի բանը չի կարելի 100 տոկոսով բացառել, բայց կարծում եմ, մենք նույնիսկ այդ պարագայում այս պրոցեսից դուրս կգանք ավելի ուժեղացած: Մենք այս պրոցեսով մեկ անգամ եւս ընդգծեցինք, եւ միջազգային հանրությունը դրա վկան եղավ, որ մենք, իրոք, պատրաստ ենք առանց նախապայմանների հարաբերություններ հաստատել: Եթե առանց նախապայմանների հարաբերություններ հաստատելը դուք անվանում եք փոխզիջումներ կամ այդպես եք գնահատում, խնդիր չեմ տեսնում, բայց, կրկնում եմ, մենք կողմ ենք առանց նախապայմանների հարաբերություններին, եւ մեր դիրքորոշումն այլ կերպ լինել չի կարող:
– «Մեդիամաքս»- Շատերի մոտ հարց է առաջանում` եթե դա այդքան հեշտ էր, ինչո՞ւ չէր արվում նախկինում: Կխնդրեի գաղտնիքը բացել` ի՞նչն էր, որ թույլ տվեց Ձեզ սկսել այդ երկխոսությունը:
– Ես խորապես համոզված եմ, եւ իմ համոզմունքը չի ձեւավորվել իմ նախագահ ընտրվելուց հետո, բոլորդ տեղյակ եք իմ գնահատականներին: Ես անկեղծորեն համոզված եմ, որ մենք պարտավոր ենք թուրքերի հետ հարաբերություններ հաստատել, եւ կարծում եմ, այնպիսի հմուտ դիվանագիտական համակարգ, ինչպիսին թուրքականն է, ի վիճակի է գնահատել անկեղծության աստիճանը: Երկրորդ հանգամանքն, անշուշտ, միջազգային տարբեր գործոնների հանրագումարն է: Ահա այս գործոններն են, որոնք մեզ հնարավորություն են տվել այսօր լինելու այս վիճակում: Հեշտ կամ դժվար լինելու խնդիր չէ:
– «Ազգ»- Թուրք պաշտոնյաների հայտարարությունների ենթատեքստն այն է, որ իրենք հայ-թուրքական հարաբերությունները, սահմանի բացումը կապում են ցեղասպանության ճանաչման եւ ԼՂՀ հիմնահարցի հետ: Այս պահին հայ-թուրքական հարաբերությունները ո՞ր հանգրվանում են, հայ-թուրքական սահմանի բացումը մոտակա ժամանակներում հնարավո՞ր է:
– Ցանկանում եմ, որպեսզի մեր հանրությունն անկեղծորեն հավատա այն հայտարարություններին, որոնք պաշտոնապես հնչեցվում են: Բազմաթիվ անգամներ հնչեցրել ենք, որ գնալու ենք հարաբերությունների հաստատման` առանց նախապայմանների: Բազմաթիվ անգամ հնչեցրել ենք, որ հայ-թուրքական բանակցությունների ընթացքում երբեք չի քննարկվել ո՛չ ԼՂՀ խնդիրը եւ ո՛չ էլ ցեղասպանության հարցը: Հնարավոր է` թուրքերը փոխեն իրենց դիրքորոշումը, ետ գնան մեր ձեռք բերած պայմանավորվածություններից: Ես չեմ կարող թուրքերի փոխարեն ո՛չ պատասխանել եւ ո՛չ էլ պատասխանատու լինել: Ես պատասխանատու եմ ՀՀ-ի եւ իմ վարքագծի համար, եւ ձեզ ասում եմ` մենք այլ դիրքորոշում չենք ունեցել եւ չենք ունենալու: Մեր դիրքորոշումը միակն է. հաստատենք հարաբերություններ` առանց նախապայմանի: Սա է: Արտասահմանյան ԶԼՄ-ներին վերջերս ասել եմ` ես մտածում եմ, որ ՀՀ-Թուրքիա ֆուտբոլային հաջորդ խաղի ժամանակ ես կանցնեմ բաց սահմաններով կամ էլ կլինի դրա նախօրյակին: Սա կարելի է համարել լավատեսական մոտեցում, բայց հնարավոր է` իմ լավատեսությունը չարդարանա: Կրկնում եմ` մենք այս պրոցեսից տուժած դուրս չենք գալու:
ԼՂՀ հիմնահարցի մասին
– «Արմենպրես»- Վերջերս տարածաշրջանում էին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները եւ խոսում էին մայիսի 7-ին Պրահայում Ադրբեջանի նախագահի հետ Ձեր հնարավոր հանդիպման մասին: Արդյո՞ք կա պայմանավորվածություն, եւ ինչպե՞ս եք գնահատում բանակցային գործընթացի ներկա փուլը, եւ կա՞ առաջընթաց սկզբունքների համաձայնեցման առումով:
– Երբ համանախագահներն առաջարկեցին այդ հանդիպումը, մենք պատասխանեցինք, որ դեմ չենք այդ հանդիպմանը: Հիմա սա ինչպես ցանկանում եք՝ գնահատեք, իրականությունը սա է: Որեւէ նոր բան չկա, մենք շարունակելու ենք բանակցությունները` նկատի ունենալով մեր դիրքորոշումներն ու ձեր ցանկությունները:
– «Ֆրանսպրես»- Միջնորդները նշում են, որ բանակցությունների ընթացքում 2 նախագահները փորձում են միմյանց աչքերով նայել գործընթացին: Եթե դա այդպես է` Դուք փորձե՞լ եք գործընթացին նայել Ալիեւի աչքերով, եւ ի՞նչ եք տեսնում:
– Տեսել եմ շատ լավ ապագա Հարավային Կովկասի համար: Վստահ եմ, որ նաեւ իմ գործընկերն է ցանկանում, որպեսզի իմ խնդիրը լուծվի խաղաղ ճանապարհով: Վստահ եմ, որ նա էլ, որպես նորմալ մարդ, ցանկություն չունի պատերազմելու, որի հետեւանքները բոլորիս համար ակնհայտ են` զոհեր, կորուստներ, ավերածություններ: Մշտապես իրականությանը նայելով Ի. Ալիեւի աչքերով, ես պեսիմիստ չեմ, օպտիմիստ եմ, տեսնում եմ, որ խնդիրը կարող է լուծվել: Միգուցե ձեզ համար տարօրինակ է այսպիսի վերաբերմունքն իմ գործընկերոջ նկատմամբ, այն դեպքում, երբ ամեն օր ադրբեջանական ԶԼՄ-ներն ինչ ասեք իմ մասին գրում են: Բայց ես չեմ կարծում, թե նրանք ճիշտ են վարվում, ճիշտն իմ մոտեցումն է:
Ներքաղաքական խնդիրների մասին
– «aysor.am»- Ի՞նչ է անելու իշխանությունը` ընտրական գործընթացի թափանցիկության ապահովման եւ հնարավոր լարվածությունները թույլ չտալու համար, եւ որպես ՀՀ նախագահ` Ձեր կոչը մասնակից ուժերին:
– Իմ կոչը հնչում է հետեւյալ կերպ. ընտրությունները պրոցես են, եւ որպեսզի այն ընթանա օրինականության սահմաններում եւ շրջանակներում, բոլորը պետք է պատրաստ լինեն ընդունելու ցանկացած արդյունք, բոլորս պետք է գնանք ընտրությունների, որպեսզի ընտրենք ավագանի, այնուհետեւ քաղաքապետ: Ոչ թե գնանք ընտրությունների, որպեսզի այլոց փնովենք, այլ նպատակներ հետապնդենքգ Իհարկե, քաղաքական պրոցես է, մասնակցող քաղաքական ուժերը մեծ ցանկություն ունեն մեկ անգամ եւս հանրությանը ցույց տալու եւ համոզվելու, թե ինչպիսի հեղինակություն, կշիռ ունեն: Սա էլ նորմալ է, բայց կոչ եմ անում թշնամանքը բացառել: Կոչ եմ անում գնալ ընտրելու Երեւանի ավագանի, այլ նպատակներ չունենալ: Սա շատ էական է:
– «Կենտրոն» հ/ը- Ինչպե՞ս եք վերաբերվում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի վերջին հանրահավաքում հնչեցրած այն մտքին, որ ընդդիմությունը պետք է գնա բացառապես սահմանադրական ճանապարհով եւ հրաժարվի հեղափոխական պայքարից:
– Շատ լավ եմ վերաբերվում, շատ խոհեմ մոտեցում է, բայց ափսոս, որ այդ հայտարարությունը չհնչեց 2008թ. փետրվարի 20-ին:
– «Արմենիա» հ/ը- Ինչպե՞ս եք վերաբերվում ՀԱԿ ցուցակը գլխավորելու Լ. Տեր-Պետրոսյանի որոշմանը: Նա այսպիսով իշխանությունների հետ համագործակցելու հա՞յտ է ներկայացնում` պատրաստակամություն հայտնելով ընտրվելու դեպքում օգնել Ձեզ` մայրաքաղաքի ցավոտ խնդիրները լուծելու համար, թե՞ հակառակը` պատրաստվում է իշխանություն-ընդդիմություն 2-րդ փուլին:
– Ես ՀՀ ցանկացած քաղաքացու որոշմանը վերաբերվում են նորմալ՝ որպես ՀՀ նախագահ:
– «Իրավունք»- Բոլորիս աչքի առաջ էր, որ անցյալ տարի նախագահական ընտրությունների շարունակությունը եղել էր կոշտ հակամարտություն իշխանության եւ նարնջագույն ընդդիմության միջեւ. անցավ խռովության, փողոցային անկարգությունների, արյունահեղության: Երեւում է, որ հույժ քաղաքականացված ընտրարշավ կլինի ավագանու ընտրություններում, բեւեռվածության աստիճանը շատ բարձր է, միգուցե շատ ավելի, քան այն ժամանակ: Արդյո՞ք բացառում եք, որ ընտրություններից հետո մարտի 1-ի դեպքերը չեն կրկնվի:
– Այո, բացառում եմ եւ կարծում եմ, ինչպես որոշ թերթեր են գրում` հունիսի 1 չի լինելու: Այսինքն` հունիսի 1-ը լինելու է, բայց լինելու է նորմալ օր եւ ոչ թե ողբերգական իրադարձություններով լի օր: Կարծում եմ` վերջին նախագահական ընտրությունների եւ հետընտրական պրոցեսների ողջ ծանրությունը միայն իշխանության համար չէ: Դա բոլորի համար է, եւ երբ ասացի, որ մեր պետականությունն ու հասարակությունն ավելի են հասունացել, ես նաեւ սա նկատի ունեի: Ես վստահ եմ, որ այդպիսի իրադարձություններ տեղի չեն ունենալու: Վստա՛հ եմ: Որքան էլ լարվածություն լինի` մենք հաղթահարելու ենք այն:
– «tert.am»- Մարտի 1-ի իրադարձություններից առ այսօր որեւէ ոստիկանի որեւէ մեղադրանք չի առաջադրվել: Արդյո՞ք համարում եք, որ Ոստիկանությունը բացարձակ անմեղ է:
– Առիթ եմ ունեցել այս թեմայով խոսելու, երբ վարչապետ էի: Ասել եմ, որ մարտի 1-ի իրադարձություններում մեղք ունեն բոլորը: Բոլոր ասելով՝ ես, անշուշտ, նկատի ունեի նաեւ ոստիկանական ուժերին, բայց մենք պետք է հաշվի առնենք, որ ընդհանրական այս հասկացությունը` մեղավոր թե անմեղ, ՔՕ տերմին չէ: ՔՕ-ն կոնկրետություն է սիրում: Եվ այդ կոնկրետությունն այսօր չկա: Եթե նկատի ունեք քրեական գործի հարուցված լինել-չլինելը, ապա կան այդպիսի գործեր, բայց չկան ձերբակալվածներ, կալանավորվածներ, որովհետեւ կոնկրետություն, կոնկրետ փաստեր չկան: Մենք շատ ուրախ կլինեինք, եթե կոնկրետ, առարկայական փաստեր լինեին: Բայց այս մասին չէ, որ հիմա ուզում եմ ասել: Ես կարծում եմ, որ այստեղ Ոստիկանության` իշխանության, մեղքը նրանում էր, որ բացակայում էր մասնագիտական վարպետությունը: Սա չափազանց մեծ խնդիր է, բայց անկեղծ լինելու դեպքում ես պետք է ասեմ, որ սա Ոստիկանության մեղքը չէ, այլ ընդհանուր վիճակի հետեւանք էր: Ինչպես գիտեք, մենք պարտավորված ենք ունենալու մեծ բանակ, մարտունակ բանակ, հսկայական միջոցենր ծախսել մեր ԶՈՒ-ի համար, եւ ցավոք, տարիներ շարունակ մեր Ոստիկանությունը ֆինանսավորվում էր, այսպես կոչված` մնացորդային սկզբունքով: Եթե ինչ-որ բան մնում էր` հատկացնում էինք Ոստիկանությանը: Եվ հենց պատճառն էլ, կարծում եմ` դա էր, որ օգտագործվեցին ժամկետանց միջոցներ, որ չունեին համապատասխան միջոցներ, որ թվաքանակը քիչ էր, որ մասնագիտական պատրաստվածության մակարդակը ցածր էր: Երբեք որեւէ անգամ որեւէ մեկը չի ասել, թե իշխանությունները կամ Ոստիկանությունը մեղք չուներ: Բայց նաեւ ուզում եմ հաշվի առնեք, որ եւ՛ իշխանությունները, եւ՛ Ոստիկանությունը պարտադրված էին կարգուկանոն հաստատել: Ինձ ասացին, որ թերթերից մեկը Քիշնեւում տեղի ունեցած դեպքերից հետո օրինակ է բերում, ասելով` տեսեք, այնտեղ ջարդեցին պառլամենտը, կառավարությունը, բայց մեկ մարդ չձերբակալվեց: Բայց հենց հաջորդ օրը հայտարարեցին, որ 300 մարդ է ձերբակալվել, չգիտեմ` այդ թերթն ինչ գրեց: Յուրաքանչյուր իշխանություն պարտավոր է, պարտադրված է հաստատել կարգուկանոն: Եվ, կախված նրանից, թե այդ իշխանության դեմ ինչպիսի պայքար է ընտրվում` իշխանությունը ստիպված է լինում ադեկվատ միջոցներ ձեռնարկել: Եթե մարտի 1-ին կարգազանցների կողմից հրազեն չգործադրվեր, վստահ եմ` Ոստիկանությունը հրազեն չէր գործադրի: Ավելի քան վստահ եմ:
– «Ա1+»- Մի քանի օրից մեկնարկելու է ԵԽ ԽՎ նստաշրջանը: Ի՞նչ քայլեր են արվում 1643 բանաձեւում նշված պահանջների կատարման ուղղությամբ, մասնավորապես` մարտի 1-ի արդար դատաքաննություն իրականացնելու, ապօրինաբար ազատությունից զրկված անձանց, քաղբանտարկյալներին արձակելու ուղղությամբ, նաեւ «Ա1+»-ի ոտնահարված իրավունքները վերականգնելու ուղղությամբ: Արդյո՞ք չեք պատրաստվում օգտվել Սահմանադրական Ձեր իրավունքից` մարտի 1-ի դեպքերից հետո ազատազրկված անձանց նկատմամբ համաներում կամ ներում կիրառելու առնչությամբ:
– Ինչպես գիտեք, տեղի է ունեցել Մոնիտորինգի հանձնաժողովի նիստ, որի արդյունքներին եւ հայտարարության տեքստին ծանոթ եք: Ամբողջովին կիսում եմ մեր ԶԼՄ-ների, հասարակության անհանգստությունը` կապված մարտի 1-ի հետ, բայց չեմ կիսում այն մարդկանց կարծիքը, ովքեր համարում են, որ այսօր մեր երկրում կան ապօրինաբար ձերբակալվածներ: Նույնիսկ զարմացա, երբ չասացիք՝ քաղաքական բանտարկյալներ: Իմ խորին համոզմամբ` չկան այդպիսիք: Համոզված եմ, որ ՀՀ նախագահը պետք է իր իրավունքներն օգտագործի այն ժամանակ, երբ կավարտվի նաեւ դատաքննության փուլը: Չեմ բացառում, որ կարող է լինել համաներում, բայց չեմ տեսել մի իշխանություն, որը նախօրոք հայտարարի, որ` ես մեկ շաբաթ կամ մի քանի ամիս հետո համաներում եմ հայտարարելու: Կգա ժամանակը` մենք կտեսնենք: Ինչ վերաբերում է ներումներին, ապա դուք գիտեք, որ 28 հոգի այն անձանցից, ովքեր առնչություն ունեին մարտի 1-ի դեպքերի հետ, եւ դիմել էին ինձ ներման խնդրանքով` ներում են ստացել: Ես պատրաստ եմ քննության առնել այդպիսի ցանկացած դիմում, բայց ես պատրաստ չեմ միջամտելու դատաքննության գործընթացին:
– «gazeta.ru»- Վերջին շրջանում հաճախակի են դարձել պետական համակարգում տարբեր պաշտոններ զբաղեցնող անձանց, այդ թվում` բարձր, կամ նրանց զավակների եւ նրանց հարազատների մասնակցությամբ քրեական հաշվեհարդարներն ու աղմկահարույց պատմությունները: Դուք, չնայած զբաղեցրած բարձր պաշտոններին, կարգադրում էիք, որ Ձեր մեքենան արգելակի կարմիր լույսի տակ: Ինչպե՞ս եք պատրաստվում պայքարել, այսպես կոչված` մաֆիայի դեմ, կամ իրենց այդպիսին դնողների դեմ, մանավանդ, որ Դուք Ձեր ուղերձում նշել էիք, թե ոչ ոք ՀՀ-ում չի կարող իրեն անպատժելի համարել:
– Հիմա էլ համոզված եմ, որ ՀՀ-ում չկա մեկը, ով իրեն կհամարի անպատժելի: Ես կիսում եմ ձեր կարծիքը, ընդունում եմ կշտամբանքը, որ որոշ մարդիկ իրենց պահում են սանձարձակ, որ որոշ մարդիկ հայտնվում են իրավիճակներում, որոնցում իրավունք չունեն, եւ որ որոշ մարդիկ լավ չեն պատկերացնում իրենց զավակների, բարեկամների, հարազատների դերակատարությունը մեր հասարակությունում: Մենք ընդամենը 3 մլն-ից մի քիչ ավելի ենք, եւ այդ 3 մլն-ից են լինում հանցագործները, իրավախախտները, ոստիկանները, դատախազները: Այս պարագայում, իհարկե, չափազանց դժվար է լինել 100 տոկոսանոց, այսպես ասած` պատժողի դերում, որովհետեւ ցանկացած պաշտոնյայի կարելի է հասնել մի քանի ժամում եւ գտնել ընդհանուր բարեկամներ, հարազատներ, բայց մեր բոլոր պաշտոնյաները պետք է գիտակցեն, որ իրենք իրենց պաշտոնական պարտականությունները կարող են կատարել միայն այն դեպքում, եթե ի վիճակի են «ոչ» բառն արտասանելու: Ցավոք, ոչ բոլոր են կարողանում ասել` ոչ: Երկրորդ հանգամանքն այն է, որ այնպես է ձեւավորվել մեր այսօրվա հանրությունը, որ մեր քաղաքացիների ձեռքում հայտնվել է մեծ քանակությամբ անօրինական զենք եւ զինամթերք: Չնայած այս տարիների ընթացքում հսկայական քանակությամբ զենք-զինամթերք է առգրավվել, այդուհանդերձ, քաղաքացիների տրամադրության տակ մնացել է մեծ թվով անօրինական զենք: Իսկ, ինչպես գիտեք` երիտասարդների եւ նաեւ այն մարդկանց համար, ովքեր այնքան էլ հավես չունեն օրենքի հետ, զենքը մշտապես գայթակղիչ է լինում, եւ, ինչպես ասում են` եթե հրացանը պատից կախված է, այն անպայման պետք է կրակի: Իմ ասածներով չեմ ցանկանում որեւէ մեկին արդարացնել, չեմ ուզում իրականությունը գունազարդել, բայց ուզում եմ` բոլորի համար հասկանալի լինի, որ մենք կտրուկ խստացնելու ենք մեր մոտեցումներն այսպիսի դեպքերի հետ կապված: Եթե պաշտոնյայի զավակը, բարեկամը ներգրավված լինի որեւէ հանցագործության մեջ, մենք խիստ միջոցներ ենք ձեռնարկելու: Եթե նույնիսկ ինքն անմեղ է` պարտավոր է խուսափել ցանկացած վիճաբանությունից, կոնֆլիկտի մեջ ներգրավվելուց, որովհետեւ մեր ժողովրդի պատկերացմամբ` անկախ նրանից` մարդն անմե՞ղ է, թե՞ մեղավոր, եթե ներգրավված է որեւէ կոնֆլիկտի մեջ, ապա մեղավոր է պաշտոնյայի տղան եւ ոչ մեկ ուրիշը: Մեր պաշտոնյաները պետք է սա հասկանան: Ես արդեն ցուցում եմ տվել Ոստիկանության պետին, թե ինչ պետք է անի մեր Ոստիկանությունը, որպեսզի Երեւանում պակասեն կրակոցները: Կարծում եմ` կանցնի որոշ ժամանակ, եւ դուք դրա ականատեսը կլինեք:
– «Ազատամտություն»- Հասարակությունն, ըստ էության` հոգնել է քաղաքական էլիտայի բազմաթիվ ներկայացուցիչներից: Որպես նոր նախագահ` ցանկություն ունե՞ք արմատապես փոխելու գործող էլիտան եւ նորը ձեւավորելու:
– Ես որեւէ կանխակալ կարծիք չունեի մինչ ընտրությունները, հիմա էլ չունեմ եւ բազմաթիվ անգամներ ասել եմ, որ ես չեմ կարող ուղղակի գալ եւ ասել` տղերք, դուք գնացել, տղերք, դուք եկեք, մենք քաղաքական էլիտայի փոփոխություններ ենք կատարում: Մշտապես կողմ եմ օգտագործելու այն մարդկանց փորձն ու գիտելիքները, ովքեր դրանք ունեն եւ ովքեր կարողանում են այդ փորձը ծառայեցնել այսօրվա խնդիրներին: Բայց ես մշտապես կողմ եմ եղել, որպեսզի այն մարդիկ, ովքեր չեն կարողանում իրենց աշխատանքը համապատասխանեցնել իմ պահանջներին` գնան եւ զբաղվեն այլ խնդիրներով: Դուք մշտապես ականատես եք փոփոխությունների, միգուցե ոչ այն ծավալներով, որ դուք եք ակնկալում, բայց իմ հնարավորություններն ու աշխատելու ձեւը սա է: Նորից պետք է կրկնեմ, որ մենք մի բուռ ենք, եւ եթե տարին մեկ ամեն ինչ փոխեն, ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի կհասցնի նախարար կամ վարչապետ աշխատել:
– «Հ2» հ/ը- Ձեր աշխատանքային օրակարգն այնքան հագեցած է, որ Ձեր գործունեությունը լուսաբանող լրագրողները շատ հաճախ ստիպված են լինում աշխատել նաեւ աշխատանքային օրվա ավարտից հետո: Ձեր ընտանիքն ինչպե՞ս է վերաբերվում այս հանգամանքին, եւ շարունակելո՞ւ եք արդյոք նույն աշխատելաոճը:
– Լավ է վերաբերվում, դա գոնե դրսեւորվում է նրանով, որ մեր ընտանիքում համերաշխություն է տիրում: Իհարկե, ինքս ինձ որոշակիորեն մեղավոր եմ զգում: Ընտանիքում փոխադարձ ուշադրության պակասը միշտ էլ պրոբլեմ է, եւ որքան մեծ լինի փոխադարձ ուշադրությունը, ընտանիքն այնքան ամուր կլինի: Բայց այսպես է. եթե իմ կինը ցանկանում է լինել առաջին տիկին, ուրեմն` պետք է համակերպվի, եթե իմ երեխան ցանկանում է լինել նախագահի երեխա, ապա այս խնդիրները պետք է հասկանա: Հակառակ պարագայում այլ կերպ լինել չի կարող: