– Արդեն երեք ամիս է` հանձնաժողովը միայն աշխատանքային նիստեր է հրավիրում, ինչը տարբեր մեկնաբանությունների է արժանանում: Ո՞րն է պատճառը:
– Տարաբնույթ խոսակցություններ կան հանձնաժողովի ստեղծման առաջին իսկ օրվանից, եւ դրանք կարող են շարունակվել նաեւ հանձնաժողովի գործունեության ավարտից հետո: Խնդիրն այն է, որ հանձնաժողովն ինքն է որոշում` ինչպիսի նիստեր գումարել. հանձնաժողովի հերթակա՞ն նիստ, թե՞ աշխատանքային: Իրականում այս երկու նիստերն իրարից տարբերվում են ընդամենը քվորում ունենալով կամ չունենալով: Եթե նիստ ենք հրավիրում, եւ քվորում է լինում, ապա դա կոչվում է հանձնաժողովի հերթական նիստ, իսկ եթե ոչ` կարող ենք բավարարվել աշխատանքային խորհրդակցությամբ: Երեք նման նիստեր են եղել, որոնք տեղի են ունեցել իմ աշխատասենյակում: Տարբերությունն այդ նիստերի նաեւ դրանում է, որ եթե քվորում է լինում, նիստը տեղի է ունենում ավելի մեծ սենյակում, իսկ եթե ոչ` իմ աշխատասենյակում: Հանձնաժողովի համար դրանում առանձնապես տարբերություն չկա, ձեր` լրագրողների համար միգուցե կա, իսկ մեզ համար` ոչ: Մեզ համար կարեւորը խնդիրների քննարկումն է:
– Ուզում եք ասել` պատճառը միայն քվորումի բացակայությո՞ւնն է:
– Երբ գիտես, որ հանձնաժողովի անդամները բացակայում են քաղաքից կամ չեն գալու նիստին, դու արդեն հաշվում ես` քվորում կա՞, թե՞ ոչ: Եթե չկա, ասում ես, որ տեղի է ունենալու աշխատանքային խորհրդակցություն: Այդ դեպքում քննարկվող նյութերը հրապարակելու անհրաժեշտություն չի լինում, դրա համար էլ ես չեմ հրավիրում լրատվամիջոցներին: Չնայած, ովքեր եկել են` ազատ մասնակցել են մեր բոլոր նիստերին: Բայց որքանո՞վ է ճիշտ, որ դուք ամբողջ տեղեկատվությունը հրապարակեք, նկարագրեք զոհերի ծնողների ապրումները, որոնք այստեղ պատմում են իրենց որդու զոհվելու հանգամանքների մասին: Հետո մենք ցանկանում ենք, որ լինի նեղ շրջանակ, որտեղ մարդիկ կկարողանան անկաշկանդ իրենց տեսակետներն արտահայտել: Վերջին աշխատանքային նիստի ժամանակ մենք հրավիրել էինք զոհված Տիգրան Խաչատրյանի ընկերոջը: Կարծում եմ, իսկապես անհրաժեշտություն չկար դրա մասին գրել, որովհետեւ միգուցե դա լրագրողական հետաքրքրություն է առաջացնում, բայց մարդկային արժանապատվության, էմոցիաների հետ գործ ունենք, որը միշտ չէ, որ պետք է հրապարակել: Այդ օրը ներկա գտնվող լրագրողներն իրենք էլ գտան, որ չպետք է մանրամասնել այդ նիստը:
– Սակայն, ըստ տարբեր տեղեկությունների, նաեւ մամուլի հրապարակումների` Դուք հանձնաժողովի հերթական նիստեր չեք գումարում, քանի որ նախկին ոստիկանապետ Հայկ Հարությունյանը, ով պետք է գար եւ պարզաբանումներ տար, մերժել է Ձեր հրավերը: Ի՞նչ կասեք այս մասին: Եվ առհասարակ Դուք ո՞ր պաշտոնյաներին եք մինչ այսօր հրավիրել հանձնաժողովի նիստի:
– Ես` որպես հանձնաժողովի նախագահ, հանդիպել եմ Հայկ Հարությունյանի հետ, դա եղել է պաշտոնական աշխատանքային հանդիպում: Մենք միասին քննարկել ենք այն հարցերի շրջանակը, որոնք հանձնաժողովը սովորաբար Ոստիկանության բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հանդիպման ժամանակ բարձրացնում է: Ես տվել եմ հարցադրումները, ստացել եմ պատասխանները, եւ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ ներկայացրել եմ հանձնաժողովի անդամներին: Քննարկել ենք, եւ հանձնաժողովը նորից գտավ, որ ամեն դեպքում անհրաժեշտ է Հ. Հարությունյանի մասնակցությունը նիստին, քանի որ հարցեր կան: Եթե հանձնաժողովի նույնիսկ մեկ անդամ գտնում է, որ պետք է նրան հրավիրել, ուրեմն` ես պետք է դա անեմ: Ուղղակի այն, որ ասում են, թե ես անընդհատ Հ. Հարությունյանին հրավիրել եմ, եւ նա անընդհատ հրաժարվել է, դա այնքան էլ այդպես չէ: Պարզապես ԶԼՄ-ների կարծիքով` նիստն այն է, երբ այն տեղի է ունենում մեծ սրահում, բայց եթե իմ աշխատասենյակում է, ուրեմն` նիստ չէ: Ես այդ կարծիքին չեմ: Հաճախ անհրաժեշտ է լինում նաեւ առանձին զրույցներ ունենալ ինչ-որ մարդկանց հետ, քանի որ դա ավելի օգտակար է աշխատանքի համար, ինչին մենք չենք կարողանում հասնել մեծ սրահներում տեղի ունեցող նիստերի ժամանակ: Այդ ժամանակ հարաբերությունները պաշտոնական են, եւ մարդիկ չեն կարողանում անկաշկանդ արտահայտվել:
– Իսկ ինչո՞ւ չեք հրապարակել Հ. Հարությունյանի հետ ունեցած Ձեր առանձնազրույցի մանրամասները:
– Ես առաջինը պարտավոր եմ տեղեկացնել հանձնաժողովին: Հանձնաժողովը գտել է, որ ամեն դեպքում ցանկալի է, որպեսզի Հ. Հարությունյանը հանդիպի իրենց, ոչ թե` ինձ: Ես անպայմանորեն նոր հրավեր կուղարկեմ նրան:
– Իսկ բացի Հ. Հարությունյանից, այլ նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների հրավիրե՞լ եք: Ասենք` Ռոբերտ Քոչարյանին եւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին:
– Ես չեմ ուզում այդ թեմային անդրադառնալ: Ես ոչ միայն նրանց հրավեր եմ ուղարկել, այլ նաեւ հարցերն եմ ուղարկել: Ասել եմ` դուք նման մտքեր եք հնչեցրել, եկեք հանձնաժողովի նիստի եւ ասեք, թե որ փաստերի հիման վրա եք նման հայտարարություններ արել: Պատասխանը կամ բացասական է եղել, կամ ընդհանրապես չի եղել: Եվ եթե որեւիցե նամակի Լ. Տեր-Պետրոսյանը մինչ օրս չի պատասխանել, ի՞նչ է` մտածում եք, որ նա պետք է վեր կենա, գա հանձնաժողովի նիստի՞: Ես այսօր էլ մտածում եմ, որ նա ասելիք կունենա ոչ թե հանձնաժողովին, այլ` հասարակությանը, հանրությանը:
– Իսկ Ռ. Քոչարյանի մասին ի՞նչ կասեք:
– Ես բոլորին նկատի ունեմ, որովհետեւ խոսքն այն ժողովրդի մասին է, որին իրենք ղեկավարել են երկար տարիներ: Էլեմենտար վերաբերմունքն ու հարգանքը թելադրում է, որ նրանք պետք է գային հանձնաժողովի նիստին եւ ներկայացնեին եղածը: Որովհետեւ, եթե ուշադիր նայեք նրանց ձայնագրությունները, ապա յուրաքանչյուրի հրապարակային խոսքում կտեսնեք «ժողովուրդ», «հանուն ժողովրդի», «հանուն պետության» արտահայտությունները… բա եկեք եւ «հանուն ժողովրդի եւ հանուն պետության» այդ ամենը հանձնաժողովում պատմեք: Հանձնաժողովը մի քանի հարցադրումներ պետք է անի:
– Արդեն մեկ տարի է անցել մարտի 1-ի դեպքերից, սակայն հանձնաժողովին մինչ այսօր չի հաջողվել լսել հիմնական դերակատարում ունեցող անձանց: Սա արդյոք չի՞ նշանակում, որ, այնուամենայնիվ, ձեր աշխատանքները ձախողվել են:
– Այո, որոշ իմաստով ուշ է, եւ այդ առումով հանձնաժողովի աշխատանքները ես կարող եմ համարել թերի: Բայց թերի է եղել իրենց պատճառով, ոչ թե հանձնաժողովի: Այսինքն` իրենք են թերացել, ոչ թե մենք: Մեղավորն իրենք են: Հանձնաժողովն, ի վերջո, ԱԺ ստեղծածն է, իշխանության առանձին ճյուղի` օրենսդիր ճյուղի կողմից ստեղծված հանձնաժողով է: Այսինքն` սա նշանակում է իշխանության այս ճյուղի, եւ ոչ միայն, ընդհանրապես իշխանության նկատմամբ բացասական վերաբերմունք: Սա ես անձնական վիրավորանք չեմ ընդունում: Սա ես ընդունում եմ վիրավորանք իշխանության նկատմամբ, այն իշխանության, որն իրենք են ղեկավարել, այն ԱԺ-ի, որի հետ իրենք ժամանակին աշխատել, համագործակցել են: Ի վերջո, ցանկացած նախագահ սերտ համագործակցության մեջ է ԱԺ-ի հետ:
– Երբ Հովիկ Աբրահամյանն ընտրվեց ԱԺ նախագահ, հանդիպեց Ձեր գլխավորած հանձնաժողովի հետ եւ պատրաստակամություն հայտնեց ցանկացած հարցում աջակցել ձեզ: Խոսքը նաեւ նիստերին նման պաշտոնյաների մասնակցությանն էր վերաբերում: Չե՞ք դիմել նրան:
– Ես դեռեւս այս հարցով չեմ դիմել պարոն Աբրահամյանին: Եթե անհրաժեշտություն լինի, ես անպայման կդիմեմ նրան: Ապրիլի երկրորդ կեսին ես Հայկ Հարությունյանին կհրավիրեմ հանձնաժողովի նիստին, եթե խնդիրներ առաջանան, իսկ ես չեմ կարծում, թե կառաջանան` անպայման կդիմեմ ԱԺ նախագահին, քանի որ նա պատրաստակամ է օգնել մեզ: Լրագրողներն ունեն իրենց հետաքրքրության շրջանակը, ես ունեմ իմ առաջնահերթ հետաքրքրությունների շրջանակը: Եթե որեւէ մեկն ուզում է Հ. Հարությունյանին տեսնել պատասխանողի դերում, ապա ինձ համար դա առանձնապես էական չէ: Հանձնաժողովի համար ամեն ինչ պարզ է, բացառությամբ մահվան հանգամանքների ուսումնասիրությունից: Ինձ համար մեկ մահվան հանգամանքի ուղղությամբ որեւիցե քայլ կատարելը շատ ավելի կարեւոր է, քան Հ. Հարությունյանին հանձնաժողովի նիստին հրավիրելը: Չնայած ես դա նույնպես կարեւոր եմ համարում, քանի որ հանձնաժողովը գտնում է, որ անհրաժեշտ է նրա մասնակցությունը նիստին:
– Ասացիք, թե Ձեզ համար ամեն ինչ պարզ է: Ձեզ համար պա՞րզ է, թե ով է հրահանգել այդ օրը կրակել ժողովրդի վրա:
– Իսկ դուք մտածում եք, որ նման հրահանգ եղե՞լ է: Դուք համոզվա՞ծ եք:
– Չե՞ք կարծում, որ Ոստիկանությունը չէր կարող առանց հրահանգի կրակել ժողովրդի վրա:
– Ուրեմն «Ոստիկանության մասին» եւ «Ոստիկանական զորքերի մասին» օրենքներում գրված է, թե նրանք որ դեպքերում են պարտավոր այսինչ հատուկ միջոցը կամ հրազեն կիրառել: Այսինքն` օրենքը տվել է նրանց այդ իրավունքը եւ պարտավորեցնում է դա անել: Ենթադրենք, հրաման են տվել: Ի՞նչ եք կարծում` ինչ-որ մեկը օրենքով իր պարտավորությունը կատարելու կամ չկատարելու համար պետք է ասի, որ իրեն հրամա՞ն են տվել: Իհարկե, ոչ: Օրենքն ուղղակիորեն ոստիկաններին պարտադրում է այսինչ հանգամանքում կիրառել հատուկ միջոցներ: Եվ բոլոր այն անմիջական գեներալները, ովքեր մարտի 1-ի դեպքերի ժամանակ եղել են այդ վայրերում, հանձնաժողովի նիստերում ասել են, որ իրենց հրահանգ չեն տվել, եւ որ իրենք առաջնորդվել են այս օրենքներով: Այսինքն` ասել են, որ Հայկ Հարությունյանն իրենց նման հրահանգ չի տվել: Ի՞նչ եք կարծում, հիմա Հ. Հարությունյանը գալու է այստեղ ու ասի` չէ, ե՞ս եմ նման հրահանգ տվել: Իհարկե, չի ասի: