«Հայաստանի ժողովրդավարության պայմանները թույլ չեն տալիս, որ ազգային հարցերում ես կարողանամ իրացնել իմ պոտենցիալը, օգտագործել իմ ներուժն այդ հարցերը ներկայացնելու համար»,- երեկ ԱԺ-ում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց «Ժառանգություն» կուսակցության հիմնադիր անդամ Ր. Հովհաննիսյանը` անդրադառնալով ԵԽ ԽՎ հունվարյան նստաշրջանին իր չմասնակցելու վերաբերյալ հարցին: «Մենք մեր պատվիրակներին այն վիճակին չպետք է մատնենք, որ մի խումբը գնա եւ համոզի, խնդրի, աղաչի, որ հանկարծ ՀՀ-ի նկատմամբ պատժամիջոց չկիրառվի, իսկ հասարակության այլ զանգվածի ներկայացուցիչները գնան եւ ներկայացնեն, թե ՀՀ-ն ինչու է արժանի պատժամիջոցի: Միգուցե մի կողմից՝ սա բնականոն ժողովրդավարության արտահայտություն է, բայց մյուս կողմից՝ մեր համազգային տապալման եւ ձախողման մասին է խոսում»,- ավելացրեց ԵԽ ԽՎ-ում հայկական պատվիրակության անդամը: Ինչ վերաբերում է ԵԽ ԽՎ հետագա նստաշրջաններին մասնակցությանը, ապա Ր.Հովհաննիսյանը հույս ունի, որ ապրիլին «կվերադառնա Ստրասբուրգ»: Երեկ 2009թ. ԱԺ առաջին նիստն էր, եւ ընդմիջմանը բավական երկար ժամանակ
ՀՀ-ից բացակայող Ր.Հովհաննիսյանից լրագրողները փորձեցին ստանալ մի շարք հարցերի պատասխաններ` ինչպե՞ս է գնահատում ԵԽ ԽՎ 1643 բանաձեւը, արդյո՞ք «Ժառանգություն» խմբակցության անդամները վայր կդնեն մանդատները եւ այլն: Իր հերթին կարծես Ր.Հովհաննիսյանն էլ ասելիք ուներ լրագրողներին: Նա ընդդիմությանն ու իշխանությանը կոչ արեց գնալ երկխոսության: Նրա կարծիքով՝ անհրաժեշտ է «մարտի 1-ի ազգային ողբերգությունը ազգովի սգալուց հետո առաջ անցնել դեպի ազատություն եւ դուրս գալ մասնատվածությունից»: «Պարոն նախագահը երեկ խոսեց այդ մասնատվածության, կասկածամտության մասին: Ամեն մեկը պետք է սկսի իրենից: «Ժառանգությունը» սկսում է իրենից, եւ մենք կոչ ենք անում թե՛ ՀՀ առաջին եւ երրորդ նախագահներին, թե՛ քաղաքական բոլոր ուժերին՝ ոչ թե նախաձեռնել մենախոսությունների անիմաստ երկարատեւ շարան, այլ մեկնարկել ազգային իրական երկխոսություն»,- սա էր Ր.Հովհաննիսյանի երեկվա հիմնական ասելիքը: Հիշեցնենք` ընդդիմությունը հայտարարել է, որ իշխանության հետ երկխոսության կգնա միայն քաղաքական բանտարկյալներին ազատ արձակելու նախապայմանով: Այդ դեպքում արդեն երկխոսության մասին Ր. Հովհաննիսյանի պատկերացումները երկիմաստ էին. «Առանց նախապայմանների, բոլորի ազատության պայմաններում»: Իսկ ինչ վերաբերում է պատգամավորական մանդատները վայր դնելուն, ապա այդ հարցը կորոշվի «Ժառանգության» քաղխորհրդի նիստի ժամանակ, որը տեղի կունենա փետրվարի 21-ին: «Կարծում եմ` թեր եւ դեմ պատճառաբանություններ կլինեն, բայց որքան հասկանում եմ ընդհանուր տրամադրվածությունից՝ «Ժառանգությունը» կշարունակի իր մասնակցությունը»,- ավելացրեց նա:
Ր.Հովհաննիսյանը առանձին պատասխանեց նաեւ մեր մի քանի հարցերի:
– ԵԽ ԽՎ պատվիրակության կազմում ընդդիմադիր պատգամավոր չկար, եւ այնպես ստացվեց, որ այդ բացն այնտեղ փոքր-ինչ լրացրեց շվեդ պատվիրակ Մարիետա դը Փուրբախ-Լունդինը: Չե՞ք կարծում, որ, այնուամենայնիվ, արժեր մասնակցել եւ ներկայացնել գոյություն ունեցող իրավիճակը:
– Ներկա լինելն, իհարկե, ինձ համար շահեկան կլիներ` ելնելով իմ արտահայտած բազմաթիվ ելույթներից: ՀՀ-ի համար իմ ներկայությունն այս փուլում սխալ կլիներ, իմ բացակայությունը անհրաժեշտություն էր այս անգամ: Ինչ վերաբերում է խոսք ասելուն, իմ կարծիքով՝ ԵԽ պատվիրակները շատ լավ տեղեկացված են, շատերը հետեւում էին համազեկուցողների առաջարկներին:
– Ուրեմն Ձեր բացակայությունը ոչ թե սկզբունքային, այլ ժամանակավո՞ր էր: Իսկ եթե մինչեւ ապրիլ նույն վիճակը պահպանվի, կմասնակցե՞ք ԵԽ ԽՎ նստաշրջանին:
– Եթե նույն վիճակը լինի` չեմ մասնակցի: Ես տակավին չեմ կորցրել փոփոխությունների վերջին հույսը: Ապրիլն ինձ համար վերջին ժամկետն է այդ հարցը լուծելու համար:
– Որքանո՞վ է համապատասխանում 1643 բանաձեւը ՀՀ ներքաղաքական վիճակին:
– Ամբողջական չէր: Ակնհայտ է, որ ՀՀ-ի կալանավայրերում կան քաղբանտարկյալներ: Ես նաեւ կարծում եմ, որ բանաձեւին որքան էլ յուրաքանչյուրն իր մասնավոր մեկնաբանությունն է տալիս, ընդգրկում է այս բոլոր խնդիրները: Իմ առաջարկն այն է, որ ապրիլյան բանաձեւի վտանգը չէ, որ հիմա մեզ էական վերանայումների եւ բարեփոխումների դրդի: Եթե որեւէ բան չփոխվի, անգամ՝ եթե ՔՕ 225 եւ 300 հոդվածները փոխվեն, բայց չկիրառվեն, այլ հոդվածներով դատվածները մնան բանտում, իհարկե, ՀՀ-ն չի կարող դառնալ ժողովրդավար: Ուստի ՀՀ-ն չի կարող լուծել Արցախյան եւ այլ խնդիրներ, ուստի իմ նմանների ներկայությունը միջազգային խորհրդակցություններում ավելորդ կդառնա: Ես դեմ եմ պատժամիջոցներին, սակայն նաեւ դեմ եմ ՀՀ-ում ժողովրդավարության ներկա վիճակին:
– Իսկ պատահակա՞ն եք համարում, որ ԵԽ ԽՎ-ում ՀՀ պատվիրակությանը ձայնի իրավունքից զրկելու հարցի քննարկումից հետո նախագահ Սերժ Սարգսյանը Դավոսում հանդիպեց Իլհամ Ալիեւի հետ:
– Հիմք չունեմ որեւէ ուղղությամբ հաստատ պատասխան տալու: Կարծում եմ՝ ժամանակի ընտրության մեջ կապ կա, բովանդակության մասին չեմ կարող ասել: Բայց ԵԽ ԽՎ-ում եւ միջազգային հանրության մոտ մեր թուլությունը բարձրացնում է այդ հավանականությունը հետայսու, որ կապ կունենա բովանդակային ոչ ի նպաստ Հայաստանի եւ Արցախի:
– Ձեր եւ «Ժառանգության» գործունեության հետ կապված զանազան կարծիքներ են հնչում, ընդհուպ, որ Դուք համագործակցում եք իշխանությունների հետ: Երկխոսության մասին այսօրվա Ձեր հայտարարությունն էլ ինչ-որ չափով անսպասելի էր: Արդյո՞ք կուսակցությունն իր մարտավարության մեջ փոփոխություն է կատարել:
– Փոփոխություն չկա, մեր արտահայտությունները ի սկզբանե նույնն են եղել: Միգուցե մեկնաբանողները` չորրորդ իշխանության ներկայացուցիչներն ու մեր կոլեգաներն, ուզում են փոփոխություն տեսնեն, բայց մենք մարտի 1-ից հետո դեմ արտահայտվեցինք ԱԺ մեղսակցությանը` արտակարգ դրությանը եւ մեր գործընկերների անձեռնմխելիությունից զրկելուն: Դրանից հետո երկխոսության առաջարկ արեցինք, ինքներս հանդիպեցինք թե՛ ներկայիս, թե՛ առաջին նախագահներին: Եվ կարծում եմ, որ որեւէ մեկը չպետք է սեւ եւ սպիտակ տարածի «Ժառանգության» վրա: Մենք միաժամանակ տեսնում ենք ճշմարտության բացահայտման, ԱԺ մեղսակցության հաղթահարման, մարդու իրավունքների ոտնահարումների բացահայտման, ԶԼՄ-ների կատարյալ ազատության եւ, դրան զուգահեռ, նաեւ հանրային երկխոսության անհրաժեշտություն: Սրանք փոխբացառող մոտեցումներ չեն, կարծում եմ, որ մեկը մյուսին կսատարեն:
– Որպես ընդդիմադիր՝ շարունակելո՞ւ եք պայքարել իշխանափոխության համար:
– Ես համարում եմ, որ անցած ընտրություններից հետո մենք չունենք լիարժեք ոչ մի բան, ՀՀ-ն ապրում է հերթական փաստացի իրավիճակում` չկարողանալով դե յուրե հարաբերությունների ոլորտ բերել իր ընտրությունները, ժողովրդավարական իր չափանիշները եւ իր ղեկավարության լեգիտիմության խնդիրը: Դրա համար ես կարծում եմ, որ շատ բան պետք է իշխանափոխենք, ընդդիմափոխենք, համապետական ընտրություններ լինեն:
– Իսկ եթե համապետական ընտրություններ լինեն, Դուք առանձի՞ն, թե՞ կրկին ՀԱԿ-ի հետ կմասնակցեք դրանց:
– Մեր կենսագրությունից, քաղաքական հետաքրքրությունից ելնելով՝ մենք միշտ կողմ ենք եղել համախմբված այլընտրանքների, դեմ ենք եղել կարճ միացումների: Ընդդիմությունը, հասարակությունը եւ պետությունն ընտրել է կարճ միացումների ճանապարհը: «Ժառանգությունը», իհարկե, շատ անգամ զոհաբերել է սեփական ինքնությունը հանուն ավելի համախմբված մոտեցումների: Նաեւ նախանձախնդիր պիտի լինի, որ այն հասարակական զանգվածները, որ ընտրել են «Ժառանգությանը», իրենք էլ իրենց ներկայացվածությունը մեր միջոցով տեսնեն: Մյուս կողմից` կարող եմ կանխատեսել, որ «Ժառանգությունն», անգամ ի հաշիվ իր կուսակցության ինքնությանը, կողմ կլինի մեծի, հույս ունեմ` օրերից մի օր մեծ հաղթանակի:
– ՀԱԿ-ի գործունեությունից ի՞նչը Ձեզ համար ընդունելի չէ:
– Առաջին հերթին՝ իշխանությունները, իշխանության թեկնածուն է պատասխանատու այդ իրավիճակի համար: Ինձ համար ակնհայտ է, որ անցած ընտրություններում նվազագույնը պետք է լիներ 2-րդ փուլ: Ես սա ասել եմ Ս. Սարգսյանին եւ Լ. Տեր-Պետրոսյանին: Իհարկե, ՀՀ-ի արդարադատությունը պիտի հավասար ու լիարժեք կիրառվեր: Այս 60 քաղաքական բանտարկյալների կողքին պիտի լինեին 60 կամ 160 իշխանամետ բանտարկյալներ, բայց չկան: Ուրեմն մեր արդարադատությունը միակողմանի է: Բայց սա չի նշանակում, որ ընդդիմությունը չպետք է դասեր քաղի եւ չանդրադառնա կորցրած հնարավորություններին: Ես կարծում եմ, որ ընդդիմությունը ոչ լիարժեք, ոչ համապարփակ եւ ոչ ճիշտ կազմակերպչական ձիրքով գնաց ընտրությունների: Կարծում եմ, որ ընդդիմության, մեր սխալներից մեկն այն է, որ չենք կարողացել ինքնաքննադատաբար մոտենալ: Դրա համար այդ քննադատությունը առաջին հերթին ես ընդունում եմ ինձ վրա: Ու ինչպես «Ժառանգությունում», ինչպես իշխանության ճամբարում, ես կարծում եմ, որ ընդդիմադիր ողջ դաշտում մենք պետք է գնահատենք համակարգային այլընտրանքը, պետք է գնահատենք անհատների ավանդը, անձերի ինտելեկտը, խարիզման, բայց մենք նաեւ պետք է սերնդային այլընտրանք ապահովենք: