Երեկ ՀՀ Վերահսկիչ պալատի նախագահ Իշխան Զաքարյանը հրավիրել էր այս տարվա առաջին ասուլիսը, որի ժամանակ ներկայացրեց Բնապահպանության նախարարության, «Սեւան ազգային պարկի», Դավիթաշեն համայնքի, ինչպես նաեւ՝ Համաշխարհային բանկի վարկերով իրականացվող ծրագրերում` թվով 7 ոլորտներում կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքները: ՎՊ նախագահը հատուկ անդրադարձ կատարեց նաեւ «Լավանդա» ընկերության սեփականատեր Արայիկ Հայրապետյանի «Լավանդա սիթի» ընկերությանը, որի մասին տվյալներ էր հրապարակել անցած տարեվերջին:
«Լավանդա սիթիի» առեղծվածը
Հիշեցնենք, 2008թ. դեկտեմբերին Գեղարքունիքի մարզում անցկացված արտագնա նիստի ժամանակ Ի. Զաքարյանը հայտարարել էր, որ Սեւանի քաղաքապետը 1 քմ-ի համար տարեկան 14 դրամ վարձավճարով «Լավանդա սիթիին» 99 տարով 47 հեկտար տարածք էր տրամադրել: Սեփականատեր Ա.Հայրապետյանն էլ խախտումներով այդտեղ կառուցել է հարյուրավոր տնակներ: Տնակների վաճառքը ձեւակերպել է 1,3 կամ 5 մլն դրամով՝ այն դեպքում, երբ դրանց շուկայական արժեքը 15-20 մլն դրամից ավելի է եղել: Ըստ ՎՊ նախագահի` Ա.Հայրապետյանը բազմակի անգամ ցածր գներով է ներկայացրել տնակների վաճառքը, որպեսզի խուսափի հարկեր վճարելուց: Այն ժամանակ Ա.Հայրապետյանը հայտարարեց, որ ՎՊ-ն իր մոտ ստուգումներ չի անցկացրել, եւ ինքը չգիտի, թե ինչ փաստերի մասին է խոսքը: Այս անգամ արդեն պատասխանով հանդես եկավ Ի. Զաքարյանը: Նա հայտարարեց, թե իր մոտ կան տարբեր գերատեսչություններից ստացած տեղեկանքներ, որոնք ապացուցում են «Լավանդա սիթիի» տարածքում Ա.Հայրապետյանի կողմից իրականացված կառուցապատումների անօրինական լինելը: «Եղան իմ համար առնվազն տարօրինակ մեկնաբանություններ, թե՝ մենք չենք ստուգել: Իհարկե, մենք չենք ստուգել այդ ընկերությունը: Մենք ստուգել ենք Սեւանի քաղաքապետարանը: Քաղաքապետը 1 քմ-ի համար՝ տարեկան 14 դրամ, ամիսը անում է՝ 1,2 դրամ վարձավճարով 47 հեկտար հող է տվել Ա.Հայրապետյանին: Դրանից հետո տվել է շինթույլտվություն: Սկզբում դեռ «Լավանդա սիթի» չի եղել: Այդ ամբողջ տարածքում տնակները կառուցվել են 1902 մետր նիշի վրա: Մինչդեռ կառավարության որոշման համաձայն՝ Սեւանի ափին 1908 մետրից պակաս մակարդակի վրա չի թույլատրվում իրականացնել կառուցապատում: Ասել եմ, որ շուկայական արժեքը վաճառքի գներից շատ ավելի բարձր է, եւ դա արվել է, որ հարկային դաշտից խուսափեն: 71 քմ տնակները 78 քմ հողատարածքով նույն թվականին վաճառվել են 13 մլն, 11 մլն եւ 1,9 մլն դրամով: Ո՞րն է տրամաբանությունը»,- հարցնում է ՎՊ նախագահը:
Իր այս հայտարարություններն ապացուցելու համար Ի. Զաքարյանը երեկ նաեւ նշեց, որ Պետեկամուտների կոմիտեի նախագահից գրություն է ստացել այն մասին, որ 2006թ. պետռեգիստրի Սեւանի բաժնում Ա.Հայրապետյանը գրանցվել է որպես անհատ ձեռներեց եւ այդ տարի գործունեություն չի իրականացրել: Հարկային ծառայության Սեւանի տարածքային բաժնում հաշվետվություն չի ներկայացրել: «Լավանդա սիթին» գրանցել է 2007թ. ապրիլի 20-ին: Ի. Զաքարյանը տեղեկանք է ստացել նաեւ Կադաստրի պետական կոմիտեից, որտեղ նշված է, որ անցած 3 տարիներին «Լավանդա սիթին» վաճառել է 232 տնակ: Ընդ որում, տնակներից 63-ը վաճառել է նույն 2006թ., 2007-ին վաճառել է՝ 99, իսկ անցած տարի` 66 տնակ: Այսինքն` հարկայինի ու կադաստրի տվյալներն իրար հակասում են. եթե հարկայինը տեղեկացնում է, թե Ա.Հայրապետյանը 2006-ին գործունեություն չի իրականացրել եւ հարկեր չի վճարել, ապա Կադաստրի պետական կոմիտեն վկայում է, որ այդ նույն տարում արդեն 63 տնակ-առանձնատուն է վաճառվել:
Երեկ մեզ հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ Ա.Հայրապետյանը կրկին հերքեց Ի. Զաքարյանի ներկայացրած փաստերը: «Ինձանից դեռ ոչ ոք տվյալներ չի ուզել: Ես այդ թղթերն ուզել եմ իրենցից, այն, ինչ նրանք ներկայացնում են, իրականությանը չեն համապատասխանում»,- ասաց Ա.Հայրապետյանը: Մեր հարցին, թե 2006թ. արդեն տնակներ վաճառե՞լ է, Ա.Հայրապետյանը պատասխանեց, որ չի հիշում, փաստաթղթերը Սեւանում են, կհամեմատի, հետո կպատասխանի: «Կադաստրից ստացած տվյալներով` 1 մլրդ 280 մլն դրամ արժեքով տնակներ են վաճառվել: Պետեկամուտների նախագահի տվյալներով, ընդհանուր շրջանառությունը կազմել է 89 մլն 346 հազար դրամ, որից շահույթ է ցույց տվել 54.800 դրամ: Գործերն ուղարկել եմ Դատախազություն, թացն ու չորը թող Դատախազությունում պարզեն»,- երեկ հայտարարեց Ի. Զաքարյանը:
Հայտնի է, որ Ա.Հայրապետյանը ՀՀ Գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանի հետ ունի մտերիմ հարաբերություններ: Անցած խորհրդարանական երկու ընտրությունների ժամանակ Ա. Հովսեփյանն աջակցում էր նրան ԱԺ ընտրություններում, սակայն Ա. Հայրապետյանին ոչ մի անգամ չհաջողվեց պատգամավոր դառնալ: Իսկ այժմ, փաստորեն, «Լավանդայի Արայիկի» գործը գտնվում է իր իսկ ընկերոջ վերահսկողության տակ, եւ չի բացառվում, որ Ա.Հովսեփյանն ինչ-որ ձեւով «փակի» այդ գործը: Երեկ մենք փորձեցինք տեղեկանալ, թե արդյոք քրեական գործ հարուցվա՞ծ է այդքան խախտումներ եւ կասկածելի գործարքներ կատարած «Լավանդա սիթիի» նկատմամբ: Գլխավոր դատախազի մամուլի քարտուղար Սոնա Տռուզյանը պատասխանեց, որ առայժմ միայն ստուգումներ են իրականացվում, քրեական գործ չի հարուցվել:
Նորից Սեւանի ավազանի մասին
ՎՊ տվյալներով, անցած տարիների ընթացքում «Սեւան ազգային պարկի» տարածքում 904 հողօգտագործման իրավունք է տրվել: 492 հողակտորի վրա դեռեւս ոչ մի աշխատանք չի իրականացվել, իսկ 412 դեպքում տարբեր բնույթի խախտումներ են կատարվել: 227 հողակտորները գտնվում են թույլատրելի` 1908 մետր նիշից ցածր: Դրանցից 142-ի դեպքում շինությունները ինքնակամ են, շինթույլտվություն ունի ընդամենը 4 հողակտոր: Կան հողազավթման 12 դեպքեր: Իհարկե, 78 կառույցները թույլատրելի նիշի սահմաններում են իրականացվել, սակայն դրանցից էլ 30-ը ինքնակամ են: Եվ այդպիսով 412 հողակտորներում իրականացված կառուցապատումներից ընդամենը 25-ն են կատարվել առանց խախտումների: Ի. Զաքարյանը նաեւ ավելացրեց, որ հողակտորները շուկայականից շատ ցածր գներով` 1 քմ-ն՝ տարեկան 10-14 դրամով է տրվել վարձակալության: Բացի այդ, ինչ-որ «Ուեյթ Գեյթ» կազմակերպություն բյուջեից գումար է ստացել Սեւանի ափից բավականին մեծ կտոր մաքրելու` ծառերից ու շինություններից ազատելու համար, սակայն աշխատանքներն ամբողջությամբ չի ավարտել: «Եթե հասցված վնասները չվերականգնվեն, գործերը գնում են Դատախազություն: Տնօրենին (Սեւանի ազգային պարկի տնօրենին.- Ա.Ա.) կարծում եմ, շատ ճիշտ կլինի, որ փոխեն»,- եզրափակեց Ի. Զաքարյանը: Ավելացնենք, որ Ի. Զաքարյանի տրամադրած տեղեկանքի մեջ խախտումներով իրականացված կառույցներից են` Ռոբերտ Քոչարյանի ընտանիքին պատկանող «Կապուտաչյա Սեւանը», ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Արզաքանցյանին պատկանող «Գրեյթ Վելլի» ընկերության ենթակայության տակ գտնվող ինչ-որ շինություն եւ այլն:
Հերթը Բնապահպանության նախարարությանն է
«Բնապահպանության նախարարության մասով մեր կողմից հայտնաբերվել է մոտ 226 մլն դրամի տարբեր բնույթի խախտումներ, եւ դրանց մեծ մասը վերաբերում է անարդյունավետ ծախսերին: Արձանագրել ենք մի դեպք, երբ գնվել է հիդրոլոգիական սարք 79,5 մլն դրամով, մաքսային ձեւակերպումն այդքան է եղել, բայց պետական բյուջեից պայմանագրով ստացել են 153 մլն դրամ: Արձանագրել ենք 30 մլն դրամի անարդյունավետ ծախս: Բյուջեից այդքան գումար են ստացել, բայց ծախսել են 27,762 մլն դրամ: Դա վերաբերում է Սեւանի ափին նավերի ակումբի հետ կապված նախագծային աշխատանքներին: Գումարը ծախսվել է «Ծովային շինարարություն եւ տեխնոլոգիաներ» ՍՊԸ-ի միջոցով: Ձեռնարկ է մշակվել, բայց մինչեւ օրս որեւէ հետեւանք չի ունեցել: Եվ մենք համարում ենք, որ 27,7 մլն դրամի ծախսն ուղղակի անարդյունավետ է: 31,7 մլն դրամի մեկ այլ անարդյունավետ ծախս` Ծաղկաձորը միջազգային չափանիշներին համապատասխանող զբոսաշրջության կենտրոն դարձնելու համար այդ գումարով հիդրոօդերեւութաբանական սարքավորումներ ձեռք բերել, բայց շենքը չկա, որ դրանք տեղադրվեն: 63 մլն դրամի տարբեր բնույթի այլ խախտումներ, որոնք նորից պետք է վերականգնվեն պետբյուջե»,- հայտարարեց Ի. Զաքարյանը:
Բնապահպանության նախարարությանն առնչվող մեկ այլ ծրագրով էլ կատարվել են 13,5 մլն դրամի խախտումներ:
Դավիթաշեն համայնքի խախտումների մասին
Դավիթաշեն համայնքում 2006-2007թթ. որոշ աշխատանքների ստուգման արդյունքում հայտնաբերել են 91 մլն դրամի խախտումներ: 43,6 մլն դրամը սխալ հաշվարկված գումար է եղել, որը բյուջեից պետք է հատկացվեր 2009թ., բայց հաշվարկվել է անցած տարվա վերջին: Հայտնաբերվել է 11,5 մլն ուղղակի յուրացման դեպք «Կանաչապատում եւ բարեկարգում» ՍՊԸ-ի կողմից աշխատանքից ազատված աշխատակիցների անունով: Մոտ 31 մլն դրամ էլ խախտում կապված է ոչ բնակելի շենք-շինությունների վաճառքի հետ: Մեկ այլ դեպքում քաղաքապետարանի կողմից վարձակալության վերցրած 6445 քմ տարածք թաղապետարանը մաս-մաս վաճառել է: «Նույնիսկ կադաստրային արժեքներից շատ ցածր գներով են վաճառվել: Այս բոլոր գումարները պետք է վերադարձվեն պետբյուջե»,- ասաց Ի. Զաքարյանը: Ի դեպ, այդ ժամանակ Դավիթաշեն համայնքի ղեկավարը Սուրեն Ղուկասյանն էր, ով անցյալ տարի Երեւանի քաղաքապետ Երվանդ Զախարյանի կողմից լավ աշխատանքի համար պարգեւատրվեց ոսկե մեդալով:
Ուսումնասիրած մյուս ծրագրերը դեռեւս կատարման ընթացքում են, այդ պատճառով Ի. Զաքարյանը խախտումների վերաբերյալ փաստեր չներկայացրեց: Ավելացրեց, որ անցած տարվա ներկայացրած ոլորտներից 8 գործ ուղարկվել է դատարան: Մինչեւ հունվարի վերջ կներկայացնեն անցած տարվա ողջ ծրագիրը, իսկ 2009թ. ծրագրերը կհրապարակվեն միայն ապրիլին: