Ազգային ժողովրդավարական միություն (ԱԺՄ) կուսակցության նախագահ Վազգեն Մանուկյանը փետրվարին նախագահական ընտրություններին մասնակցելուց հետո գրեթե «ընդհատակ» է անցել ու չի զբաղվում ակտիվ քաղաքականությամբ: Եվ թեեւ Վ. Մանուկյանը հրաժարվում է նաեւ հանդիպել լրագրողների հետ կամ մեկնաբանություններ տալ որեւէ հարցի վերաբերյալ, երեկ ԱԺՄ նախագահից փորձեցինք ճշտել` մասնակցելո՞ւ է արդյոք ԼՂՀ հիմնախնդրի կարգավորման հարցով ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրավիրած խորհրդակցությանը: Փորձեցինք ճշտել նաեւ այսօր հասարակությանը հուզող մի շարք այլ հարցերի վերաբերյալ Վ. Մանուկյանի տեսակետները: ԱԺՄ նախագահը, սակայն, նախ հրաժարվեց հանդիպելուց, իսկ հեռախոսազրույցի ժամանակ էլ չպատասխանեց մեր ուղղած որոշ հարցերի:
– Այո, ստացել եմ նախագահի հրավերը եւ գնալու եմ: Ես գտնում եմ, որ ցանկացած կուսակցության նախագահ պարտավոր է մասնակցել: Իհարկե, դա իր ցանկությունից է կախված: Հիմա ես հարցազրույցներ չեմ տալիս, գնալու եմ, մնացած հարցերի մասին հետո կխոսեմ:
– Իսկ ԼՂՀ հակամարտության հետ կապված ի՞նչ հարցեր են ձեզ հուզում, ի՞նչ մտահոգություններ կամ առաջարկություններ եք ներկայացնելու Ս. Սարգսյանին:
– Ես 1988 թվից համարյա շաբաթը մի անգամ խոսել եմ Ղարաբաղի հարցի մասին, հիմա հեռախոսով ի՞նչ բացատրեմ: Ես չեմ գնում հարցեր տալու: Ինձ հրավիրել են Ղարաբաղի հարցի վերաբերյալ խորհրդակցության, որտեղ ես պարտադիր պետք է գնամ: Դա բնական է, դա կարեւորագույն հարցերից մեկն է: Ես հիմա մի րոպեում չեմ կարող ասել: Այդ բաների մասին հեռախոսով խոսելը լուրջ չեմ համարում, որի մասին հոդվածներ են գրված եւ մեծ ծավալով հայտարարություններ են արվել:
– Թե որպես քաղաքական գործիչ ու ՀՀ նախագահի նախկին թեկնածու, եւ ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար՝ հետաքրքիր է իմանալ ԼՂՀ հակամարտության ներկա իրավիճակի մասին Ձեր տեսակետը:
– Ի՞նչ է եղել, որ բոլորը ափալ-թափալ խառնվել են իրար: Ես ուզում եմ հասկանալ, թե այդ իրար խառնվելն ի՞նչ է նշանակում: Գործող նախագահը Ղարաբաղի հարցի վերաբերյալ խորհրդակցություն է հրավիրում: Ի՞նչն է պրոբլեմը:
– ԼՂՀ խնդրի շուրջ զարգացումներն ու մեկնաբանություններն ակտիվացել են, հռչակագիր է ստորագրվել, նախագահը մեկ ամսում երկու անգամ այցելել է Ղարաբաղ: Սա ոչինչ չի՞ նշանակում:
– Ես դժվարանում եմ ասել:
– Ընդդիմադիր շատ գործիչներ ու միջազգային կառույցների որոշ ներկայացուցիչներ կարծում են, թե ԼՂՀ հարցը կարճ ժամանակում կարող է լուծվել: Կիսո՞ւմ եք այդ կարծիքը:
– Գիտեք ինչ, այդ ընդդիմադիրների մեջ մարդիկ կային, որ մինչ այդ ասում էին, թե պետք է լուծել` Ղարաբաղը տալ, հիմա էլ ասում են` վայ, կարող է Ղարաբաղը տան: Ես լուրջ չեմ վերաբերվում այդ բաներին: Կոնյունկտուրային խոսակցությունները Ղարաբաղի մասին մի կողմ դրեք, ըստ էության եթե քննարկեք, կտեսնեք, որ վտանգավորությունն այնքան է, որքան եղել է նախորդ ժամանակաշրջանում: Դրական միտումներ էլ եմ ես նկատում:
– Դրական ի՞նչ միտումներ եք նկատում:
– Երեք չճանաչված հանրապետություն տարբեր ձեւերով ճանաչվել են: Մոռացեք, որ ընդդիմություն եք կամ իշխանություն եք: Այսօր ունենք խնդիր, նույնանման 10-20 խնդիր կան: Երեք խնդիրները տարբեր ձեւերով սկսել են լուծվել: Դա ավելի հո՞ւյս է ներշնչում, թե՞ ոչ: Ինչո՞ւմն է հարցը: Հայտարարություն էլ արվել է, ըստ որի` այդ հարցերը գոնե մոտ ժամանակներս բացառվում է պատերազմով լուծել: Մեզ համար դա լա՞վ է, թե՞ վատ է: Լավ է, չէ՞, որովհետեւ մենք միշտ զգուշանում էինք, թե հանկարծ պատերազմը կարող է վերսկսվել: Դե, ուրեմն նորմալ է, ինչի՞ մասին է խոսքը:
– Պարոն Մանուկյան, դուք խոսեցիք նոյեմբերի 2-ին Մոսկվայում ստորագրված հռչակագրի կետերից միայն մեկի մասին: Իսկ ամբողջ հռչակագիրն ինչպե՞ս եք գնահատում:
– Կարեւորն այն է, որ ինչ-որ ձեւով` ուղղակի թե անուղղակի հայտարարեցին, որ ԼՂՀ հարցը լուծելու են քաղաքական մեթոդներով եւ ոչ թե ռազմական միջոցներով: Նախորդ ամբողջ ժամանակաշրջանում Ալիեւն անընդհատ հայտարարում էր, թե ռազմական գործողություններ է սկսելու, եւ Հայաստանում էլ դա բազմաթիվ մարդկանց մոտ բնական վտանգի զգացողություն էր առաջացրել: Բայց հիմա հայտարարվեց, չէ՞, որ դա այդպես չէ, եւ դա այս պայմաններում խելքին ավելի մոտիկ է: Հիմա դա լա՞վ է, թե՞ վատ է:
– Լավ է, բայց այդ հռչակագրից հետո ադրբեջանական զինուժը հարձակում գործեց Ղարաբաղի սահմանի վրա, դրանից առաջ ադրբեջանցի պաշտոնյաները կրկին խնդրի` ռազմական ճանապարհով լուծման մասին են ակնարկում:
– Դա միշտ է եղել: Զինադադարի ժամանակ` ժամանակ առ ժամանակ, տեղի են ունենում այդպիսի փորձարկումներ:
– Հռչակագրում ԼՂՀ կարգավորման համար հիմք են ընդունվել Մադրիդյան սկզբունքները, որոնցով նախատեսվում է նաեւ ազատագրված տարածքների վերադարձ: Դա ձեզ չի՞ մտահոգում:
– Դուք նորից ինձ մտցնում եք այն քննարկումների մեջ, որոնց մեջ ես չեմ ուզում մտնել: Ղարաբաղի հարցի վերաբերյալ ես չեմ ուզում հեռախոսով իմ կարծիքը ասել: Ես ուղղակի հեռախոսով ուզեցի ձեզ ասել, որ այն պնդումները, թե` վա՜յ, խնդիրը մտել է վտանգավոր փուլի մեջ, վա՜յ, Ղարաբաղը կորցնում ենք, ես դա համարում եմ սպեկուլյացիա: Ղարաբաղի հարցը միշտ եղել է լուրջ, միշտ լուծումը դժվար է երեւացել, բայց դրական միտումներ ես տեսնում եմ: Այդ զարգացումներն այդպես կգնան, թե ուրիշ կերպ` դա կախված է ոչ միայն մեզանից, այլ նաեւ ուրիշ երկրներից:
– Իսկ հռչակագրի այն կետը, ըստ որի՝ ԼՂՀ հարցը պետք է լուծվի միջազգային իրավունքի նորմերի ու սկզբունքների շրջանակում ընդունված որոշումների եւ փաստաթղթերի հիման վրա, Ձեզ չի՞ մտահոգում: Այն իմաստով, որ վերջին շրջանում միջազգային կազմակերպությունների կողմից ընդունված գրեթե բոլոր փաստաթղթերը նպաստավոր չեն հայկական կողմի համար:
– Գիտեք, մի կրկնեք այդ բաները, այդ իրավաբանության մեջ մի մտեք: Դա ձեր գործը չէ: Իրավաբանության վրա սպեկուլյացիաների մեջ մի մտեք: Դուք միշտ խնդրին նայեք ըստ էության: Ըստ էության պատերազմի եւ խաղաղության հարցեր են, ըստ էության ճանաչման-չճանաչման հարցեր են, ըստ էության սահմանների հստակեցման հարցեր են: Մնացած հարցերի մասին մի թույլ տվեք, որ ձեզ անընդհատ մտցնեն մի ասպարեզ, որից դուք բան չեք հասկանում, ու աշխարհում, ինձ թվում է, թե ոչ մեկն էլ բան չի հասկանում: Ցանկացած բան կարելի է ձեւակերպել միջազգային օրենքներով: