ՀՀՇ անդամ Հովհաննես Իգիթյանը, ով նույնպես անցած շաբաթ գտնվում էր Ստրասբուրգում, Եվրախորհրդում հանդիպումներ էր ունենում ԵԽ ԽՎ ամառային նստաշրջանին մասնակցող տարբեր պաշտոնյաների հետ եւ, իր խոսքերով, նրանց հետ քննարկում էր բացառապես Հայաստանում մարտի 1-ից կալանավայրերում գտնվող մարդկանց ճակատագիրը:
Արդյոք պրն Իգիթյանը մտավախություն չունի՞, որ իրեն ՀՀ-ում կարող են մեղադրել «դավաճանության» մեջ՝ պատճառաբանությամբ, որ ինքը Ստրասբուրգում լոբբինգ է անում՝ «ընդդեմ Հայաստանի» եւ փորձելով նպաստել, որպեսզի ԵԽ ԽՎ-ում ՀՀ-ի վերաբերյալ հնարավորինս կոշտ բանաձեւ ընդունվի: «Ես կփորձեմ այնպես պատասխանել, որպեսզի խուսափեմ այդ բառի գործածումից եւ ասել, թե իրականում ի՞նչ է նշանակում՝ դավաճանություն, ո՞վ է դավաճանում եւ ինչո՞ւ: Ես կասեմ, թե ինչ է այստեղ անում ՀՀ պատվիրակությունը, հետո կասեմ՝ ինչ եմ անում այստեղ ես, եւ հետո թող մարդիկ գնահատական տան»,- ասաց Հ. Իգիթյանը` հավելելով, թե ՀՀ իշխանությունները փորձում են ԵԽ-ում «կեղծիքներով, դեմագոգիայով իրավիճակն այլ կերպ ներկայացնել»: Սակայն, ըստ նրա` եվրոպացիներն արդեն հասկանում են, որ դա կեղծիք է: «Նրանք արդեն հասկանում են, որ ՀՀ-ում մարդիկ ոչ մի բանի համար «նստած» են, եւ երբ հիմա փորձում են համոզել (իշխանությունները.- Լ.Ս.), որ, եթե նրանք մեղավոր չեն, ապա անպայման նրանց բաց կթողնենք՝ արդեն բոլորը հասկանում են, որ դա այդպես չէ: ՀՀ պատվիրակությունն այստեղ ամբողջ օրը զբաղված է Հայաստանի մասին բանաձեւի նախագծում ինչ-ինչ դրույթների վերաբերյալ առաջարկություններ ներկայացնելով, բայց ԵԽ ԽՎ-ում քննարկվում էր «Ադրբեջանում դեմոկրատական ինստիտուտների գործունեության վերաբերյալ» հարցը: Այդ բանաձեւում ՀՀ-ի համար շատ վտանգավոր դրույթ է ամրագրվել: Բանն այն է, որ այստեղ գրեթե բոլորն անընդհատ Ադրբեջանին մեղադրում էին այն բանի համար, որ իրենց երկրում դեմոկրատիա չկա, քաղբանտարկյալներ ունեն եւ այլն, բայց վերջում ընդունում են մի այնպիսի բանաձեւ, որով արդարացնում են Ադրբեջանին (ըստ ընդունված բանաձեւի՝ Ադրբեջանում ժողովրդավարական ինստիտուտները չեն կարող լիարժեք զարգանալ, քանի դեռ վերականգնված չէ նրա տարածքային ամբողջականությունը.- Լ.Ս.): Ադրբեջանցիների ասելով՝ ինչպե՞ս կարելի է դեմոկրատիա պահանջել մի երկրից, որն ագրեսիայի եւ օկուպացիայի տակ է, եւ ըստ նրանց՝ քանի դեռ Հայաստանը չի ազատել «օկուպացրած» տարածքները, իրենց մոտ դեմոկրատիան չի կարող լիարժեք զարգանալ: Այսինքն՝ այս երկիրն ըստ բանաձեւի՝ համարվում է զոհ, քանի որ դեմոկրատիա չկա իրենց մոտ, քանի որ Հայաստանն օկուպացրել է իրենց տարածքները: Իսկ մեր պատվիրակությունն այս ընթացքում Ստրասբուրգում զբաղված է ՀՀ-ի վիճակն այստեղ նենգափոխված ներկայացնելու գործով, եւ ժամանակ ու ռեսուրս չունեն այլ հանձնաժողովներում աշխատելու համար, որպեսզի նրանց համոզեն, որ ԼՂՀ հարցով զբաղվում է ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, եւ չպետք է միջամտել դրան,- ասաց նա` ավելացնելով,- Ես գտնում եմ, որ հենց ՀՀ-ի պատվիրակությունն է այստեղ աշխատում Հայաստանի դեմ: Եթե դու չես ընդունում, որ քեզ մոտ ժողովրդավարություն չկա, եւ փորձում ես կեղծիքներով ներկայացնել քո երկրի ժողովրդավարությունը՝ ոչ ոք քեզ չի հավատում, որովհետեւ բոլորն էլ գիտեն, որ Հայաստանում ժողովրդավարություն չկա: Այնպես որ՝ պետք չէ ժողովրդավարի կեցվածք ընդունել եւ փորձել մեծ գաղափարներից խոսել: Բոլորն էլ հասկանում են, թե ինչ է կատարվում Հայաստանում: Հավատացած եմ, որ այստեղ բոլորի համար էլ ընդունելի ու հասկանալի է այն, երբ այս կամ այն երկիրը խնդիրներ է ունենում դեմոկրատիայի հետ, քան այն, որ փորձում են իրենց խաբել: Այդ դեպքում առաջին ընկալումն այն է լինում, որ տոտալիտարիզմը փորձում է պրոպագանդել սուտը: Ահա Հայաստանն այս կերպարով է հանդես գալիս ԵԽ ԽՎ-ում»: Հ. Իգիթյանի խոսքերով` ինքն այդ օրերին ԵԽ ԽՎ-ում ընդամենը մեկ հարց էր քննարկում ԵԽ ԽՎ պատվիրակների հետ` դա ձերբակալվածներին ազատ արձակելու հարցն էր: «Նախ՝ ես գտնում եմ, որ մարդիկ, ովքեր այսօր նստած են (այս տերմինն եմ օգտագործում, որովհետեւ կալանավորված եւ ձերբակալված տերմիններն օգտագործում է նաեւ ՀՀ Գլխավոր դատախազությունը, ով հայտարարում է, թե այսօր ընդամենը 17 հոգի է կալանավորված, այն դեպքում, երբ դրանց թիվը 86 է), պետք է ազատ արձակվեն, քանի որ նրանք որեւէ հանցագործություն չեն կատարել»,- ասաց նա: Անդրադառնալով ԵԽ ԽՎ բանաձեւի այն դրույթին, ըստ որի` «միմիայն ոստիկանի ցուցմունքներով մարդկանց մեղադրելը սխալ է» (որն այնուհետեւ ՀՀ պատվիրակների առաջարկությամբ վերափոխվեց այնպես, որ դրան միանա նաեւ հետեւյալ նախադասությունը` «եթե կալանավորվածը չի ընդունել իր մեղքը»), Հ. Իգիթյանն ասաց. «Սա տոտալիտարիզմին բնորոշ բառակապակցություն է, 37 թվին է եղել այսպես: Ոչ մի երկրում միայն ինքնախոստովանությամբ մարդուն չեն ազատազրկում, որովհետեւ դրանից հետո պետք է դեռ տվյալ մարդու մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ լինեն: Նման բան սովորաբար միայն դիկտատուրական երկրներում է լինում, երբ Ոստիկանությունը խոստովանություններ է կորզում՝ կիրառելով ուժ կամ ֆիզիկական եւ բարոյական ճնշումներ: Այս տեսակետից ես չեմ կարծում, թե այստեղ որեւէ բացասական բան եմ անում: Ես բազմիցս ասել եմ եւ հիմա էլ կրկնում եմ. Ադրբեջանն ունի նավթ, Վրաստանն ունի ծով եւ բարեկամական հարաբերություններն, ինչը եւս գործոն է, իսկ ՀՀ-ն ոչինչ չունի` ո՛չ ծով, ո՛չ նավթ: Մենք Ադրբեջանի հետ միայն մի դեպքում կարող ենք առավելություն ունենալ, եթե մենք լինենք ավելի ժողովրդավարական երկիր: Միայն այդ դեպքում Եվրոպան կասի, որ ԼՂ-ն պետք է լինի ավելի ժողովրդավարական երկրի հետ, քան տոտալիտար, դիկտատուրական Ադրբեջանի հետ: Այստեղ այսօր միանշանակ մոտեցումն այնպիսին է, որ Ադրբեջանն ավելի դեմոկրատական երկիր է, քան մենք, եւ, որ նրանք եթե այսօր դեմոկրատիայի հետ կապված խնդիրներ ունեն, ապա դա եղել է ՀՀ-ի կողմից հողեր «զավթելու» հետեւանքով: Սա ՀՀ իշխանության սխալ աշխատելու հետեւանք է: Եվ կարծում եմ, եթե դավաճանության կամ ի վնաս ՀՀ-ի աշխատելու մասին ենք խոսում, ապա ամենավատ բանաձեւը, որն ընդունվել է ԼՂՀ-ի մասին, տարիներ առաջ ընդունվել է այստեղ՝ ՀՀ իշխանությունների եւ պատվիրակության վատ աշխատանքի արդյունքում, որտեղ ամրագրվել էր, որ ԼՂՀ-ում եղել են էթնիկ զտումներ: Մինչեւ հիմա էլ այդ տեսակետը ԵԽ ԽՎ-ում կա, ու հիմա մեր իշխանություններն ու պատվիրակությունը պետք է մի կողմ դնի ՀՀ-ում դեմոկրատիայի վերաբերյալ բանաձեւն ու աշխատի այդ կարեւոր հարցի շուրջ: Ի վերջո, դեմոկրատիայի մակարդակի մասին պետք է խոսեն ոչ թե իշխանությունները, այլ ընդդիմությունն ու հասարակությունը: Նաեւ՝ ԵԽ փորձագետները: Այսինքն՝ պետք է ձերբակալվածից հարցնել՝ ինքը քաղբանտարկյա՞լ է, թե՞ ոչ, ոչ թե իշխանություններից: Իշխանությունը երբեք չի ասի, որ իր երկրում քաղբանտարկյալներ կան»:
Հ. Իգիթյանն այդ օրերին ԵԽ ԽՎ-ում այս կամ այն պատվիրակի հետ հանդիպման ժամանակ ընդգծում էր, որ ինքը վտարանդի է: Նրանից հետաքրքրվեցինք, թե ով եւ երբ է իրեն վտարել ՀՀ-ից: «ՀՀ-ում ոչ ոք երաշխիք չունի, որ գիշերը չեն մտնի իր տուն ու առանց սանկցիայի չեն խուզարկի իր բնակարանն ու բերման չեն ենթարկի: Իհարկե, ես ՀՀ-ից մեկնել եմ այն ժամանակ, երբ մարդկանց, այսպես ասած՝ որպես վկա՝ ձերբակալում էին եւ օրերով պահում էին բանտերում: Եվ ես, ինչպես ցանկացած ՀՀ քաղաքացի, երաշխիք չունեմ, թե ինչ մեղադրանք կփորձեն ներկայացնել իմ նկատմամբ: Բայց իմ այստեղ գտնվելու միակ պատճառը դա չէ: Պատճառներից մեկն էլ այն է, որ… թող ես այստեղ լինեմ Հայաստանի իրավիճակը ներկայացնող միակ ճիշտ աղբյուրը»,- ասաց նա:
Ստրասբուրգ-Երեւան