ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջերս Մոսկվա կատարած այցի ժամանակ հայտարարել էր, որ Հայաստանը կարող է համաձայնվել ցեղասպանության հարցի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հայ եւ թուրք պատմաբանների հանձնաժողով ստեղծելուն, եթե Թուրքիան բացի ՀՀ-ի հետ սահմանը:
Այս հայտարարությունը բավականին լայն արձագանք է ստացել Հայաստանում եւ ամենատարբեր մեկնաբանությունների առիթ է դարձել: Երեկ այս թեմայով «Հայելի» ակումբում բանավիճում էին ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանը եւ պատմաբան Հրանտ Տեր-Աբրահամյանը: Վերջինի բնորոշմամբ` այդ հայտարարությունը հստակ «մեսիջ» էր` ուղղած Արեւմուտքին: «Այստեղ որոշակի գործարք է նկատվում ՀՀ իշխանությունների ու Եվրոպայի միջեւ: Դրանց պայմանները պարզ են` Եվրոպան շատ հանդուրժողական ու մեղմ է նայում ՀՀ ներքին զարգացումներին, եւ որպես փոխհատուցում՝ ՀՀ իշխանություններն առաջարկում են բարելավել հարաբերությունները Թուրքիայի ու, ըստ երեւույթին, նաեւ Ադրբեջանի հետ: Հիմա մեսիջը տեղ հասավ, եթե հետագան այդ տրամաբանությամբ զարգանա, ուրեմն այս ենթադրությունը ճիշտ է»,- ասաց նա: Ըստ նրա, շատ հետաքրքիր է այդ հարցի առնչությամբ ներքին արձագանքը, քանի որ, Հ.Տեր-Աբրահամյանի խոսքերով, եթե նման հայտարարություն աներ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը, ապա «դա մոտակա հիսուն տարվա մեջ նյութ կլիներ մի շարք թերթերում` առաջնորդող հոդվածի համար, թե ինչ ազգադավ են, ու պետք է բոլորին գնդակահարել», մինչդեռ այս դեպքում զարմանալիորեն նույն մարդիկ մեղմ ու զգույշ են: «Սա աննախադեպ հայտարարություն է, Հայաստանի որեւէ ղեկավար անձ մինչեւ հիմա նման բան չի ասել, որովհետեւ տրամաբանության խնդիր կա: Երբ մենք խոսում ենք Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բարելավման մասին, դա քաղաքական խնդիր է: Բայց պատմականն ու քաղաքականն իրար հետ շփոթելը, այսինքն, ցեղասպանության փաստը կասկածանքի տակ դնելը (որովհետեւ, եթե դու հանձնաժողով ես ստեղծում, ուրմեն դու կասկածանքի տակ ես դնում), լրիվ ուրիշ հարց է»,- ասաց նա` նշելով, որ այդ հանձնաժողովի ստեղծումն իրականում պատմագիտական նպատակներ չունի, եւ այն «ծուղակ է հայկական կողմի համար»: ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանը, սակայն, շատ ավելի հանգիստ է վերաբերվում այդ հանձնաժողովի ստեղծման հնարավորությանը` գտնելով, որ այդ հանձնաժողովից ո՛չ պետք է վախենալ, ո՛չ էլ այն վտանգավոր համարել: «Այս հայտարարության մեջ ես տեսնում եմ նախահարձակ արտաքին քաղաքականության մի փոքր դրսեւորում, բայց նախահարձակ ՝ ընդամենը այն մակարդակով, որքան թույլ է տալիս ռուս-թուրքական դիվանագիտական հարաբերությունների շրջանակը: Ցանկացած պահի կարելի է Թուրքիային ասել, որ մենք այդ հանձնաժողովին մասնակցեցինք, որ ձեզ եղբայրաբար օգնենք, որպեսզի դուք էլ իմանաք այդ մասին»,- ասաց նա: Ի պատասխան, Հ. Տեր-Աբրահամյանն ասաց, որ թեեւ հայ-թուրքական հարաբերություններն իսկապես շատ կարեւոր են եւ բխում են պրագմատիկ քաղաքականությունից, սակայն այս դեպքում հարցը պրագմատիկ քաղաքականությունից բերվում է պատմական դաշտ: Պ. Հայրիկյանի կարծիքով էլ` «Այս հարցում մենք ոչ պետք է խանդավառվենք, ոչ էլ վտանգներ տեսնենք, առանձնապես ոչ մի բան տեղի չի ունեցել»: Ըստ ԱԻՄ նախագահի, մեր պատմագրությունն այս հարցում բավականին զորեղ է: Պատմաբանը, սակայն, այլ կարծիքի էր: «Մենք կարող ենք գնալ մեր ճշմարտությամբ ու հանկարծ խայտառակվենք, քանի որ թուրքական պատմագրությունը համեմատելի չէ մերինի հետ: Մենք ավելի քիչ ջանքեր ու գումարներ ենք ծախսել դրա համար: Մենք այդքան բարձրացնում ենք ցեղասպանության հարցը, բայց իրականում ցեղասպանության պատմագրությունը մեզ մոտ շատ թույլ է»,- ասաց նա: Պ. Հայրիկյանն էլ կարծիք հայտնեց, թե Թուրքիան մեծ վստահություն ուներ, որ հայկական կողմը չի պատասխանի նման հանձնաժողով ստեղծելու առաջարկին, եւ իրենք կհայտնվեն շահեկան վիճակում: «Մենք ձախողվելու հնարավորություն չունենք, պետք է այդ հարցին թեթեւ նայենք: Այդ հարցն ինձ համար տասներորդական է: Եթե դուք վտանգավոր եք համարում, ես դա ծիծաղելի հարց եմ գտնում ու կարծում եմ, որ մենք՝ հայերս, էդպիսի բաներից վախենալու բան չունենք: 10 պատմաբան՝ մեզանից, տասը` նրանցից, զբաղվում են, տեսակետներ են արտահայտում, թող իրենց համար արտահայտեն»,- ասաց նա` ավելացնելով, որ հանձնաժողովի մասին հայտարարությունը թուրքական նմանատիպ «տասներորդական մակարդակի» հայտարարությանը զուգահեռ արված հաջող քայլ է, որը հիմա Թուրքիային է ստիպելու մտածել: «Պատմական հանձնաժողովը չի կարող դեր կատարել այս հարցում, ցեղասպանության հարցը վաղուց վերջացած է` 1987 թ.-ից: Մեր քաղաքական այրերը, չգիտես ինչու, մտածում են` տեսնես Ամերիկայի այսինչ նահանգի այնինչ գյուղն ընդունե՞ց, թե՞ չէ»,- ասաց նա: