– Տիկին Ալավերդյան, Եվրոպական խորհրդարանի լիագումար նիստում ընդունված թիվ 2216 բանաձեւի հետ կապված, ի թիվս շատ այլ քաղաքական գործիչների, Դուք եւս հանդես եկաք քննադատությամբ՝ ասելով, որ բանաձեւը մեր երկրի պասիվության արդյունք է: Կարո՞ղ եք նշել մեր պետական քաղաքականության բացթողումներից մի քանի էական քայլեր, որոնց արդյունքում, սկսած դեռեւս 2005-ից, նմանօրինակ բանաձեւեր են ի հայտ գալիս:
– Անդրադառնալով այդ անհեթեթ որոշմանը, նախ ասեմ, որ միշտ քննադատել եմ Հայաստանի Հանրապետության պասիվությունը` Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ կազմված եւ հետագայում լայն շրջանառության մեջ դրված այն բանաձեւերի վերաբերյալ, որոնցից մեկն էլ տեղ է գտել Եվրոպական Միության խորհրդարանում: Ասեմ, որ այդ պառլամենտում Հայաստանը ներկայացուցիչ չունի, այլ ունենք ներկայացուցիչներ` գործադիր իշխանության կողմից` Եվրոպայի Միության մարմինների հետ առնչվելու համար: Փաստորեն, դիվանագիտական դաշտում Հայաստանը շարունակ տանուլ է տալիս այն ամենը, ինչ մենք ձեռք ենք բերել: Իսկ մենք ձեռք ենք բերել այն, ինչ այսօր ունենք: Այն է` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը իր այսօրվա սահմանադրությամբ նշված սահմաններով, որը, ցավոք, անգամ Հայաստանի կողմից ոչ բոլորն են ընդունում: Մենք վաղուց պետք է շրջանառության մեջ դնեինք իրավական փաթեթի այս ծանրակշիռ փաստարկները եւ հանդես չգայինք մեղք չգործած մեղավորի տեսքով: Մենք չպետք է ազատագրված տարածքները, որոնք վերամիավորվել են ԼՂԻՄ-ի տարածքի հետ, անվանեինք անվտանգության գոտի: Նման գործելաոճի արդյունքում ի հայտ են գալիս այսպիսի փաստաթղթեր, որոնց դրույթները տարիներ շարունակ փոխանցվում են մի փաստաթղթից մյուսին, մի հաստատությունից մյուսին, իսկ Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան մարմինները, բայց նախեւառաջ՝ գործադիրը, չեն հակադրում դրան:
– Նկատի ունեք, որ մեր իշխանությունների կատարած քայլերը համարժեք չե՞ն արտաքին քաղաքական զարգացումներին:
– Ես նկատի ունեմ, որ մենք պետք է հակադրվեինք եւ ասեինք, որ ԼՂՀ-ն իր այսօրվա սահմաններով երբեւիցե չի պատկանել Ադրբեջանին: Ավելին, Ադրբեջանն այսօր կորցրել է նույնիսկ այն մի փոքր իրավունքը, որն ունեցել է ԼՂԻՄ-ի հանդեպ` որպես պետական տարածքային միավորի, որն ընդամենը մտնում էր Ադրբեջանական Սովետական Հանրապետության մեջ: Մենք պետք է շատ հստակ արտահայտեինք, որ նա կորցրել է իր իրավունքները անգամ բանակցային գործընթացներին մասնակցելու առումով, քանի որ բռնել է ուղղակի էթնիկական զտումների, խոշտանգումների, բռնի տեղահանումների եւ լայնածավալ ագրեսիայի ճանապարհը եւ այդ կերպ ուզում է միացնել իրեն օրենքով չպատկանող տարածքները: Նույն ձեւով էլ նա այսօր վարվում է Նախիջեւանի հետ, եւ դա պարզից էլ պարզ է, բայց Հայաստանը դրա մասին չի խոսում: Այդ պատճառով էլ այս բանաձեւը ինձ ոչ թե զարմացնում է, այլ` զայրացնում է: Հայաստանի իշխանությունները պետք է վերջնականորեն ընտրություն անեն` հօգուտ իրավունքի, այլ ոչ թե գնան քաղաքական շահերով քողարկված հանցավոր պայմանավորվածությունների:
– Դուք ԱԺ Եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ եք եւ քննադատեցիք նաեւ այդ հանձնաժողովի աշխատանքը, նշելով, որ այն գործում է բավականին պասիվ: Խիստ քննադատաբար խոսեցին նաեւ արտախորհրդարանական ընդդիմության անդամները: Հանձնաժողովը կարո՞ղ էր կանխել Հայաստանի համար նման բացասական բանաձեւի ընդունումը կամ գոնե հասնել նրան, որ փոփոխվեին որոշ` մեզ համար անբարենպաստ դրույթներ:
– Սա մեկ մարդու բան չէ: Ես ընդհանրապես դատապարտում եմ այն քաղաքականությունը եւ այն դիվանագիտական լեզուն, որով արտահայտվում են Հայաստանի իշխանությունները: Պետք է նաեւ ասեմ, որ ձեր կողմից նշած արտախորհրդարանական ընդդիմությունն էլ է այդ լեզվով արտահայտվել եւ դեռ մի բան էլ ավելի վատ: Դա շարունակվել է նաեւ 2-րդ նախագահի կողմից: Եվ երկրորդ նախագահը, եւ գործող նախագահը մշտապես իրենց ճառերում հստակ ձեւակերպումներ են տալիս, ասում են, որ երբեւիցե Ղարաբաղը Ադրբեջանին չի պատկանել, բայց այդ խոսքերը քաղաքականություն չեն դարձել, եւ դա է պատճառը, որ ես ուղղակի մերժում եմ 1992 թվականից սկսված ու մինչեւ օրս շարունակվող նման քաղաքականությունը:
– Ի՞նչ եք կարծում, ի՞նչ միջոցներով կամ ի՞նչ կերպ պետք է Հայաստանը այս բանաձեւի դեմ հակաքայլեր ձեռնարկի:
– Դա պետք է լինի խաղ սպիտակներով, այսինքն՝ պետք է լինի դիվանագիտական լեզվի հստակ փոփոխություն: Մեր բոլոր փաստարկները դրվեն այդպիսի որոշումներ եւ բանաձեւեր ընդունող մարմինների դեմ: Ինձ հավատացեք, իմ շփումները որոշ մարդկանց հետ այդ մակարդակներում ցույց է տալիս, որ վերջին տասը եւ ավելի տարիների ընթացքում Ադրբեջանի կողմից իրականացվող գրոհը այն բանի հետեւանք է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը նրանց քայլերին համարժեք ձեւով չի պատասխանում: Ադրբեջանը օգտվում է այն հանգամանքից, որ մենք երբեք հանդես չենք եկել իրավական լեզվով:
– Թեեւ փաստաթուղթն իրավական ուժ չունի, բայց դրա որոշ դրույթներ կարող են միջազգային հանրության համար դիրքորոշման հիմք հանդիսանալ: Այս առումով վտանգ չե՞ք տեսնում:
– Այո, դա սխալ պատկերացում ստանալու համար եւս մի կաթիլ է: Ինչքան գիտեմ, Ազգային ժողովի նախագահը այդ ուղղությամբ արտահայտվել է, բայց ես չեմ գտնում, որ դա բավական է: Այստեղ կոնցեպցիայի փոփոխման խնդիր կա, որը մեկ հայտարարությամբ չէ, որ պետք է արվի: