– Գո՞հ եք մարտի 1-2-ի դեպքերն ուսումնասիրող ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովի աշխատանքից, որը 2008թ. նախագահական ընտրություններին վերաբերող Ձեր արտահերթ եւ եվրոպական դիտորդական կառույցների զեկույցները դնելու է իր զեկույցի հիմքում:
– Մենք մեր զեկույցում փորձել էինք դեպքերը օբյեկտիվ, անաչառ ուսումնասիրել, նաեւ կարեւոր հարցադրումներ դնել: Եվ պարզապես բոլորիս համար է լավ, որ հանձնաժողովն այդ ճանապարհով է գնում: Ինձ` որպես ՀՀ քաղաքացու, դա չի կարող չգոհացնել: Այստեղ ես բավարարված եմ ոչ թե որպես այդ զեկույցի հեղինակ, այլ որպես ՀՀ քաղաքացի, որովհետեւ եթե, իրոք, հանձնաժողովն այդ ոգով ու ոճով պատրաստի ամբողջ զեկույցը, դրանից կշահենք բոլորս:
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ եւ՛ Ձեր, եւ՛ եվրոպական կառույցների զեկույցներն իր զեկույցի հիմքում դնելով` հանձնաժողովը խորամանկ քայլ է անում: Գիտենք, որ Հայաստանը գտնվում է ԵԽ ԽՎ մոնիտորինգի տակ, բացի այդ, այդ կառույցն իր 1677 բանաձեւում նշել էր, թե հանձնաժողովի զեկույցից պարզ կդառնա` բավարարվե՞լ են արդյոք անկողմնակալության եւ անաչառության չափանիշները: Արդյո՞ք այդպիսով հանձնաժողովը չի փորձել իրեն ապահովել ԵԽ ԽՎ-ի բացասական գնահատականից:
– Ես չէի ցանկանա նմանատիպ որակումներ տալ, որովհետեւ կարեւորն այն է, թե ինչ է արվում: Դրա արդյունքում մեր մեջ նոր քաղաքական մշակույթ կձեւավորվի, որից հետո մենք այդ հարթությունից չենք կարողանա իջնել: Իսկ եթե դա արվել է նաեւ այն պատճառով, որ ԵԽ ԽՎ-ն ընդունի, ես դրա մեջ բացասական բան չեմ տեսնում, թեեւ չեմ կարծում, որ դա այդ քայլի միակ մոտիվն է: Նոր մշակույթ է ձեւավորվելու, որ այնուամենայնիվ իշխանությունները պատրաստ են որոշ սխալներ ընդունել, որ իրենք ինչ-որ հարցերում թերացել են, եւ դրա պատճառով էլ այդպիսի իրավիճակ էր առաջացել: Ժողովրդավարությունը սկսվում է ինքնաքննադատությունից: Բացարձակ ճշմարիտ ոչ մեկը չի լինում: Եթե հանձնաժողովն այդ ճանապարհով է գնում, այս կամ այն թերացումների համար չի կարող չքննադատել պետական համապատասխան ինստիտուտներին:
– Հանձնաժողովի նիստում պարզ դարձավ, որ զեկույցում մեծ անդրադարձ է լինելու մեր երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակին: Չե՞ք կարծում, որ այդպիսով հանձնաժողովը փորձ է անելու մարտյան իրադարձությունների հիմնական պատճառ համարել հենց այս վիճակը:
– Սոցիալ-տնտեսական բեւեռացումը, սոցիալական անարդար վիճակը բերել է նրան, որ երկրում առաջացել են շատ փոքրաթիվ մեծահարուստ մարդիկ եւ մեծաթիվ շատ աղքատ մարդիկ: Սա արդեն եւ հեղափոխականության, եւ ծայրահեղականության պարարտ հող է: Սա ամենացավոտ հարցն է, դրանից ավելի ցավոտ հարց ունե՞նք: Կարող ենք դուրս գալ ու յուրաքանչյուր քաղաքացու հարցնել` սրանից ցավոտ հարց ունե՞նք: Սրանից ցավոտ հարց չունենք, որ դրանով ինչ-որ մի ավելի ցավոտ հարց կոծկենք: Եթե սոցիալական արդարության խնդիր կա, միշտ էլ այդպիսի հասարակությանը շատ հեշտ կարող ես շեղել իռացիոնալ ճանապարհով: Եվ այս դեպքում ոչ թե պետք է քննադատել շեղողին, այլ քեզ, որ այդ վիճակը չես շտկում:
– Ի՞նչ հետեւություն պետք է անեն իշխանություններն ու ընդդիմությունն այս զեկույցից:
– Իշխանությունը պետք է այն հետեւությունը անի, որ այս երկրում սոցիալ-տնտեսական բեւեռացումը պետք է դադարեցվի, միջին խավ ձեւավորվի եւ դա արվի ոչ թե վարչական հրամաններով, այլեւ շուկայական տնտեսություն ձեւավորելու միջոցով, որպեսզի ազատվենք մոնոպոլիաներից: Իմ ասածն ավելի շատ ուղղված է իշխանությանը, որովհետեւ իմ մանդատը դա ավելի շատ իշխանությանը օպոնենտ լինելն է: Ընդդիմությունն այստեղ այնքան ասելիք չունի: Այս հարցերի լուծման մեջ այդքան մեծ դերակատարություն եւ լծակներ չունի:
– Անցած շաբաթ հատուկ քննչական ծառայությունը 4 ոստիկանի նկատմամբ մեղադրանք հարուցեց պաշտոնական դիրքը չարաշահելու համար: Չե՞ք կարծում, որ մարտի 1-ի դեպքերից հետո ՀՔԾ այդ քայլը ոչ միայն շատ ուշացած է, այլեւ բավարար չէ: Չէ՞ որ Հատուկ միջոցներ կիրառած ոստիկանները դեռ չեն մեղադրվում:
– Իհարկե, համարում եմ, որ դա շատ ուշացած է, որ դա այդ տեսակետից մտահոգիչ է, իհարկե, ես բավարարված չեմ մեր համապատասխան կառույցների գործունեությունից: Բայց եթե այդքան ժամանակ արդյունքներ չեն եղել, դա նրանց պրոֆեսիոնալիզմի մասին կարող է խոսել: Բայց` լավ է ուշ, քան երբեք: Ճիշտ կլիներ, որ այն ժամանակ արվեր, բայց եթե չի արվել, գոնե հիմա պիտի արվի: Իրավապահ կառույցների այս շատ անբավարար աշխատանքի մեջ մի անբավարար էլեմենտն ըստ էության որակական ոչինչ չի փոխում:
– Ճի՞շտ եք համարում Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու քայլը: Հատկապես, երբ ԵԽ ԽՎ-ն էլ մեր իշխանություններին կոչ էր անում հետախուզման մեջ գտնվող անձանց ներկայանալու դեպքում չկալանավորել:
– Լավ կլիներ, որ այդ կոչը ի կատար ածվեր: Բայց դա չի նշանակում, որ եթե կոչ էր արվում, ուրեմն անպայման դա պետք է կատարվի: Նաեւ չի բացառվում, որ գործի հանգամանքները այնպիսին լինեն, որ կարողանաս այդ կոչը չիրականացնել, բայց այդ դեպքում պետք է լուրջ փաստարկներ ունենաս: Նիկոլի դեպքում այդ փաստարկները չեմ ընդունում, որովհետեւ եթե մարդն ինքնակամ ներկայացել է, եւ կա ԵԽ համապատասխան բանաձեւ, ուրեմն մարդ պետք է խելագար լինի, որ նորից փախնի:
– Ինչպե՞ս եք գնահատում ԱԺ այն որոշումը, որով սահմանափակվում է լրագրողների մուտքը խորհրդարան: Մինչեւ հիմա պետական կառույցներից խորհրդարանն այն մարմինն էր, որը չէր սահմանափակում լրագրողի գործունեությունը:
– Դեռ լավ չեմ ծանոթացել այդ որոշմանը: Բայց ԱԺ գործունեության կազմակերպչաիրավական մասով որեւէ սահմանափակում չկա, սահմանափակում կա, երբ միջոցառում չկա: Արտասահմանյան պրակտիկայում խորհրդարաններում որոշ սահմանափակում կիրառվում է: Դժվար է դա դիտարկել որպես լրագրողի գործունեության սահմանափակում: Դրա հետ մեկտեղ՝ նախկին ռեժիմն էլ որեւէ խնդիր չէր առաջացնում, եւ ես կողմնակից եմ, որ լրագրողի աշխատանքը, որքան հնարավոր է, թող ազատ լինի: Մանավանդ հանրային մարդկանց համար: Եթե նրանք հավակնություն ունեն լինել հանրային մարդ` պատգամավոր, նախարար, օմբուդսմեն, պետք է պատրաստ լինեն, որ լրագրողներն իրավունք ունեն լուսաբանել իրենց գործունեությունը, քայլերը: Ես կողմնակից եմ, որ խորհրդարանի օրինակով մյուս կառույցներն էլ բաց լինեին, եւ ոչ թե նրանց օրինակով խորհրդարանը սահմանափակեր: