– Արդեն հայտնի է, որ ՀՅԴ-ն իր պլատֆորմն է կազմում: Ի՞նչ հարցեր եք ընդգրկելու դրանում:
– Դաշնակցությունը փոխել է իր տեղը, դուրս է եկել կոալիցիայից, եւ ընդդիմադիր տեղին համապատասխան՝ իր պլատֆորմն է պատրաստում, որը կամբողջացնի այն բոլոր խնդիրները, մոտեցումներն ու դիրքորոշումները, որոնք մեր բնույթին եւ ինքնությանը համապատասխան գոյություն ունեն: Դրանք կլինեն երեք ուղղությամբ` ազգային խնդիրներ, ընկերվարություն եւ ժողովրդավարություն: Այս երեք ուղղություններով մենք ավելի ամբողջական ներկայացնելու ենք այն հիմնական հարցերը, որոնք, ըստ էության, նաեւ` պատկերավոր ասած, պետք է հանդիսանան մեր կուսակցության այցեքարտը:
– Պլատֆորմը զուտ ՀՅԴ-ի գործունեության ծրագի՞րն է լինելու, թե՞ դրանով քաղաքական ուժերին համագործակցության առաջարկ եք անելու, ինչպես դա արեցին «Ժառանգությունն» ու ՀԱԿ-ը:
– Ես կարծում եմ, որ ամեն մի քաղաքական ուժ առաջին հերթին պետք է հստակ ձեւակերպի եւ հանրությանը ներկայացնի, թե գլխավոր հարցերի վերաբերյալ իր գաղափարական եւ քաղաքական մոտեցումներից բխող ինչ պատկերացումներ ունի: Այս պլատֆորմով չպետք է միայն նպատակ ունենալ հարաբերվել մյուս քաղաքական ուժերի հետ: Առաջին հերթին՝ դրանով հասարակությունը պետք է կարողանա լիարժեք պատկերացնել, թե այս կամ այն քաղաքական ուժն ինչ է իրենից ներկայացնում եւ ընդհանրապես ինչպես է պատկերացնում խնդիրների լուծումը: Այս հարցը չլուծած` ճիշտ չեմ համարում դաշինքներ, համագործակցություն, միավորում ստեղծելու խնդիր դնելը: Եվ եթե ինչ-որ համագործակցության, միավորումների կարիք առաջանա, դրանք արդեն մարտավարական քայլեր են, եւ ժամանակը կհուշի, թե որ ճանապարհով է ճիշտ գնալ: Չհասունացած ցանկացած դաշինք, համագործակցություն շատ արագ փլուզվում է, որովհետեւ գլխավորը դառնում է իշխանության գալու խնդիրը, որի հետ կապված էլ յուրաքանչյուր ուժ իր մոտեցումները, պատկերացումներն ու շահերն ունի:
– Կարելի՞ է ասել, որ այդպիսով ՀՅԴ-ն բացառում է ՀԱԿ-ի ու «Ժառանգության» հետ մեկ ընդհանուր ծրագրի շուրջ միավորվելու առաջարկները:
– Ոչ մի բան չեմ բացառում: Քաղաքականության մեջ ընդհանրապես ոչ մի բան չի բացառվում, բայց ես ասում եմ այն, ինչը, կարծում եմ, որ պետք է ուղղորդող լինի մեր մոտեցումներում: Եվ սա այն է, որը մեր կարծիքով՝ պետք է քաղաքական ուժերը իրականացնեն, որպեսզի ամեն ինչ լինի տրամաբանված, հասունացած եւ ոչ թե ինքնանպատակ:
– Իսկ ՀՅԴ-ի պլատֆորմի այդ երեք հիմնական հարցերի շրջանակում կա՞ արտահերթ ընտրությունների կամ իշխանափոխության խնդիր:
– Արտահերթ ընտրությունների եւ նախագահի հրաժարականի պահանջ այսօր Դաշնակցության օրակարգում չկա, իսկ իշխանության գալու նպատակ ցանկացած կուսակցություն էլ ունի: Դա բնական է: Բայց հարց է առաջանում, թե ինչո՞ւ պիտի մեկը մյուսին օգնի իշխանության գալու համար: Այս փուլում որպես թիվ մեկ հարց՝ պետք է ոչ թե իշխանափոխության խնդիր դրվի, այլ հանուն ժողովրդավարության պայքարը պետք է դառնա բոլորին միավորող դաշտը: Եթե այսպես առաջնորդվենք, մյուս հարցը կարող է ածանցվող լինել այդ հիմնական հարցից:
– Եթե իշխանափոխության կամ արտահերթ ընտրությունների անցկացման պահանջ չունեք, այդ դեպքում ձեր ծրագրերն իրականացնելու համար համագործակցելո՞ւ եք գործող իշխանությունների հետ:
– Ի՞նչ է նշանակում` համագործակցելու եք: Պլատֆորմն ամբողջությամբ իրականացնելու համար, պարզ է, որ պետք է գաս իշխանության, սակայն, նորից եմ ասում, հրաժարականի եւ արտահերթ ընտրությունների անցկացման պահանջ մեր օրակարգում չկա: Ուրիշ ճանապարհ չկա՞, ի՞նչ է: Աշխարհում միայն հրաժարականներով ու արտահերթ ընտրություններո՞վ են իրավիճակը շտկում: Հերթական ընտրություններով է լուծվելու, սահմանադրական կարգի տառն ու ոգին պահպանելով է լուծվում, հազար ու մի ձեւ կա իշխանության գալու համար: Հեղափոխական ձեւերն առաջանում են, երբ մյուս բոլոր միջոցները սպառված են լինում: Մենք այդ տարբերակն էլ չենք բացառում: Բայց մյուս ձեւերը դեռ սպառված չեն:
– Ի՞նչ եք կարծում` ընդդիմադիր դաշտն աշնանը ներկա ձեւաչափով կներկայանա՞ հասարակությանը, թե՞, այնուամենայնիվ, որոշ վերաձեւումներ կլինեն, կամ նոր ուժեր առաջ կգան:
– Ես չեմ բացառում որեւէ այլ ուժի առաջացում, բայց ուժերը ֆորմալ ձեւով արձանագրելով չեն առաջանում: Դաշինքները, համագործակցության զանազան ձեւաչափերը կապված են կոնկրետ իրավիճակի հետ, իրավիճակն ինքը կարող է այս կամ այն շտկումներն այդ պրոցեսի մեջ մտցնել: Բայց այսօր թիվ մեկ հարցը գաղափարական-քաղաքական դաշտում մոտեցումները հստակեցնելն է: Հիմա մի քիչ հանդարտ վիճակ է, հարաբերական է, քաղաքական դաշտում մինչեւ աշուն անդորր է սպասվում, եւ ճիշտ կլինի, որ քաղաքական ուժերը բյուրեղացնեն այս բոլոր խնդիրների վերաբերյալ իրենց տեսակետները: Կարծում եմ` շտապելու խնդիր չկա:
– Դուք քննադատել էիք ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանի` ԵԽ ԽՎ-ում թուրք եւ ադրբեջանցի պատվիրակների կողմից իր առաջարկությունների տակ ստորագրություններ վերցնելու քայլը: Հնարավո՞ր է, որ տիկին Փոստանջյանի այդ քայլը խոչընդոտ հանդիսանա ՀՅԴ-ի ու «Ժառանգության» համագործակցության համար:
– Մեկը մյուսի հետ բացարձակ կապ չունեն, Զ.Փոստանջյանն առանձին անհատ է, կատարել է մի քայլ, որը գնահատվել է: Մեր կողմից անընդունելի էր այդ քայլը: Բովանդակությունը նկատի չունեմ, այլ ձեւը, որով նա փորձում էր իրականացնել իր քայլը: Բայց ամեն մարդ էլ կարող էր սխալվել, ես դա չեմ տարածում ընդհանրապես կուսակցության, քաղաքական ուժի վրա, թե դրա հիման վրա մեր հարաբերությունները պետք է վերանայվեն: Դրանք տարբեր հարթություններում գտնվող հարցեր են:
– Համաներման արդյունքում 2008թ. նախընտրական ու հետընտրական իրադարձությունների ժամանակ ձերբակալված մարդկանց ազատ արձակման գործընթացը դանդաղել է: ԵԽ ԽՎ նստաշրջանի նախորդ օրերին նրանցից շատերին ազատ արձակեցին, ու նոր բանաձեւի ընդունումից հետո այլեւս ոչ մի բանտարկյալ ազատ չի արձակվել: Այս փաստը չի՞ վկայում, որ իշխանությունները համաներման մասին որոշում ընդունեցին, որպեսզի ԵԽ ԽՎ-ն Հայաստանի մասին կոշտ գնահատականներով բանաձեւ չընդունի:
– Կարծում եմ` համաներումը տեղի կունենա այն օրենքների շրջանակներում, որով ընդունվել է: Եվ, բնականաբար, մեր պարտավորությունները Եվրախորհրդի առջեւ ստիպեցին, որպեսզի այդ պրոցեսը թափով տանենք առաջ: Բայց այդ հարցը վաղուց էր դրված մեզ մոտ, եւ հիմա օրենքն ընդունվել է հենց դրա համար, որպեսզի նախանշի համաներման ազդեցության ժամկետները, ձեւերը եւ շրջանակը: