– Պարոն Նիկոյան, Ձեր ղեկավարած հանձնաժողովը կարծես թե նախկինի նման ակտիվ չի գործում, հաճախակի նիստեր չեք հրավիրում: Ո՞րն է պատճառը:
– Այն ժամանակ հանձնաժողովի գործունեության, տեղեկատվության հավաքման շատ լայն դաշտ կար` սկսած մարտի 1-ի առավոտյան իրադարձությունների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունից, սկսած գործողությունների իրավաչափության ու համաչափության գնահատականները տալուց: Այս բոլոր հարցերի պատասխաններն աստիճանաբար ստանում ենք, եւ արդեն չպարզաբանված հարցերի շրջանակը նեղանում է: Ըստ էության, հանձնաժողովի առաջ դրված խնդիրները լուծված են՝ բացառությամբ մահվան հանգամանքները պարզելուց: Իսկ հանձնաժողովի` նիստի ձեւով ակտիվ աշխատանքը, կարծում եմ, անիմաստ է: Եթե հանձնաժողովը ակտիվ հրապարակային նիստեր է անում, դրանից աշխատանքների արդյունավետությունը չի բարձրանում: Ա՛յ, եթե մենք կարողանանք ստանալ նույնականացման փորձաքննության պատասխանը, եւ դա լինի այնպես, որ մենք կարողանանք հստակեցումներ մտցնել, դա կլինի կոնկրետ գործ:
– Հիմա կոնկրետ ի՞նչ փաստ կամ հանգամանք եք ուսումնասիրում: Կամ` ե՞րբ եւ ո՞ր հարցի մասին է լինելու հանձնաժողովի հաջորդ նիստը:
– Եթե հիշում եք՝ վերջին նիստի ժամանակ հնչեցրեցինք Ռուսաստանի համապատասխան մարմինների փորձագիտական պատասխանը «Չերյոմուխա 7»-ի կիրառման վերաբերյալ: Այնտեղ հարց էր առաջացել, որ նույնականացման համար այդ կենտրոնը չի կարող պատասխանել, եւ խորհուրդ էր տրվել դիմել մեկ այլ կենտրոնի: Հանձնաժողովը որոշում կայացրեց, դիմեցինք համապատասխան նախաքննական մարմնին, որ նրանք փորձաքննություն նշանակեն հենց մատնանշված կենտրոնում: Մեզ արդեն պատասխանել են, որ այդ կենտրոնում այդ ուղղությամբ աշխատանքներ տարվում են: Պետք է պատասխանեն հարցին, թե արդյոք հնարավո՞ր է այդ նույնականացումն իրականացնել: Եվ, ամենայն հավանականությամբ, մեր հաջորդ նիստին նախաքննական մարմնից կհրավիրենք մասնագետի, ով կներկայացնի «Չերյոմուխա 7»-ի այդ գազային բալոնների եւ համապատասխան KS-23 զենքի նույնականացման փորձաքննության արդյունքները: Եթե դրական լինի, դա արդեն պատասխան կտա կոնկրետ մեղադրանքի անհատականացման վերաբերյալ, որովհետեւ 4 հոգի են օգտագործել «Չերյոմուխա», զոհվել է երեք մարդ: Դեռեւս եղած փաստերով հնարավոր չէ որեւէ պնդում անել, թե դրանցից ո՞ր մեկն է օգտագործել եւ ի՞նչ հանգամանքներում:
– Ընդամենը 2 շաբաթ է մնացել Ձեր հանձնաժողովի աշխատանքների ժամկետի ավարտին: Որոշե՞լ եք, թե այս անգամ որքան ժամանակով պետք է երկարացվի գործունեությունը:
– Կարծում եմ, որ հանձնաժողովն իր աշխատանքի ժամկետը պետք է երկարաձգի այնքան, որքան անհրաժեշտ է փաստահավաք խմբի աշխատանքները վերջացնելու համար: Ես փորձել եմ փաստահավաք խմբի ղեկավարի հետ ճշտել, թե մոտավորապես ե՞րբ հնարավոր կլինի ավարտել աշխատանքները, կոնկրետ պատասխան չի եղել: Այդ իսկ պատճառով շատ դժվար է կողմնորոշվել, թե որքան երկարացնել մեր աշխատանքները: Նախաձեռնության ժամանակ կտեսնենք, թե ԱԺ-ում ինչ վերաբերմունք կդրսեւորեն մեր գործընկերները:
– Կարծիք կա, որ թե Ձեր ղեկավարած հանձնաժողովը, թե փաստահավաք խումբը սպասում են ՔՕ 235 եւ 300 հոդվածների առաջիկա փոփոխություններին, քանի որ Ձեր աշխատանքի շարունակությունն արդեն պայմանավորված կլինի այդ նոր հանգամանքներով:
– Իհարկե, յուրաքանչյուրն էլ կուզենար` որքան հնարավոր է շուտ ավարտվեր հանձնաժողովի աշխատանքները, բայց դա ցանկությունով չէ: Փաստահավաք խմբի գործունեության հետ էլ այս օրենքների փոփոխությունը ոչ մի կապ չունի: Նախ` փորձ կարվի օրենքները գրել այնպես, որ հնարավոր չլինի քաղաքական ու քրեական հարթությունները շփոթել միմյանց հետ: Թեպետ երկու կողմից էլ մոտեցումներ կան, թե առանց այդ էլ այդ օրենքները հստակ են գրված, եւ խնդիրներ չկան: Բայց, ամեն դեպքում, աշխատանքային խումբ է ձեւավորված, աշխատանքները կտարվեն, իմ կարծիքով՝ որոշակի խնդիրներ ամեն դեպքում կան: Մենք կտեսնենք, թե ինչ տեսք կունենան այդ հոդվածները: Աստված տա, որ ձեւակերպումներից հետո հնարավոր լինեն մեղմացումներ, առճակատումը, որ առաջացել է «7-ի գործով»՝ հնարավորինս մեղմ ընթացք ունենա: Հանձնաժողովն այդ հարցին ավելի շատ մոտենում է նաեւ քաղաքական տեսակետից: Այս տեսանկյունից եմ նայում օրենքների փոփոխությանը, որովհետեւ հանձնաժողովի գործունեության մեջ մտնում է այնպիսի առաջարկների ներկայացումը, որը կբացառի նման երեւույթների կրկնումը: Կարծում եմ, որ այս օրենքների փոփոխությունը եւս կարելի է մտցնել հենց այդ խնդիրների դաշտի մեջ:
– Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, օրենսդրական այս փոփոխության կամ քաղաքական որոշման արդյունքում ազատվեն քաղբանտարկյալները, հանձնաժողովի աշխատանքներն ի՞նչ ընթացք կունենան:
– Հանձնաժողովի աշխատանքների համար որեւիցե նշանակություն չունի դատավարական գործընթացը: Նորից եմ ասում, մահվան հանգամանքներն են մնացել մեզ համար: Եթե դա պարզած լինեինք, զեկույցը կկարդայինք, հանձնաժողովն իր աշխատանքները կդադարեցներ, անկախ այն հանգամանքից` քրեական գործը շարունակվո՞ւմ է, թե՞ ոչ: Եվ ես չէի ուզենա, որ դեռեւս այդ հոդվածները չփոփոխած` արդեն իսկ հասարակության մեջ, քաղաքական շրջանակներում, մամուլում ուղղորդվում է, եւ եզրակացություններ, հետեւություններ է արվում, թե դա արվում է, որպեսզի ազատ արձակվեն բոլոր բանտարկյալները:
– Դուք չե՞ք կարծում, որ այդ փոփոխությունների արդյունքում բանտարկյալները ազատ կարձակվեն:
– Դա իմ ցանկությունն է:
– Իսկ իզուր կամ ոչ արդարացի չե՞ք համարում, որ նրանք մոտ 1 տարի բանտարկված են: Եվ ընդհանրապես, նրանց նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքներն արդյո՞ք հիմնավորված են:
– Իմ ցանկությունը քաղաքական դաշտում է, եւ գնահատականը հետեւյալն է, որ որքան հնարավոր է՝ քայլեր արվեն, որպեսզի ներքաղաքական համերաշխության ու հանդուրժողականության մթնոլորտ ձեւավորվի: 8-9 ամիս առաջ ներքաղաքական իրավիճակը այլ էր: Կարծում եմ, որ դրական ուղղությամբ էական առաջընթաց կա: Իհարկե, շատ խնդիրներ դեռեւս մնում են չլուծված, այդ հարթության մեջ` նաեւ այս դատավարությունը: Բայց իրավապահ մարմինները քաղաքական դաշտում չեն, նրանք առաջնորդվում են Քրեական օրենսգրքով եւ քրեական գործով: Իսկ եթե այս փոփոխություններից հետո հնարավոր լինի որեւէ մեղադրանքի վերագնահատում՝ մեղմացման ուղղությամբ, շատ ցանկալի կլիներ:
– Հայտարարեցիք, թե հանձնաժողովն իր նիստերից մեկին պետք է հրավիրի նախկին ոստիկանապետ Հայկ Հարությունյանին: Հրավիրե՞լ եք նրան:
– Ես ասել եմ, որ հանձնաժողովը նման որոշում ունի, ապագա նիստերից մեկում կփորձենք հրավիրել: