– Արդեն երկար ժամանակ է, խոսվում է իշխանության եւ ընդդիմության միջեւ երկխոսության անհրաժեշտության մասին, որը, սակայն, այդպես էլ չի կայանում: Ի վերջո, ինչի՞ մասին պետք է խոսեք, ո՞ւմ համար է կարեւոր այդ երկխոսությունը, եւ ընդհանրապես կա՞ այդ երկխոսության անհրաժեշտությունը:
– Երկխոսությունն այն անհրաժեշտ քայլն է, որով մեր քաղաքական իրավիճակը ավելի շուտ եւ արագ տեմպերով կկայունանա, հանդուրժողական մթնոլորտ կստեղծվի: Իհարկե, տարբեր ֆորմատի երկխոսություններ տարբեր կողմերի միջեւ միշտ էլ եղել են: Հիմա կա ընդդիմության մի հատված, որին ես բնութագրում եմ միավորված եւ իշխանությունների հետ անհաշտ ընդդիմություն, որի հետ դեռեւս երկխոսություն չի եղել: Այդ երկխոսության համար ընդդիմությունը պետք է հստակեցնի, թե իշխանություն ասելով՝ ում նկատի ունի: Եվ հակառակը` իշխանությունն էլ իր հերթին պետք է հստակեցնի, թե ընդդիմություն ասելով` ո՞ւմ նկատի ունի: Մենք համագործակցության կոչ արել ենք, եւ ընդդիմադիր շատ ուժեր ընդառաջել են: Մենք նրանց հետ արդեն համագործակցում ենք՝ ընդհուպ մինչեւ կոալիցիա կազմելը: Իսկ այն ուժերը, ում հետ մենք արդեն համագործակցում ենք, այլեւս ընդդիմադիր չեն: Երկրորդ արձանագրումն արդեն պետք է անեն այս ուժերը` իշխանություն ասելով՝ պետք է հասկանան հանրապետության նախագահին: Ցավոք սրտի, նրանք դեռեւս լղոզված բնութագրումներ են տալիս: Նրանք պետք է ճանաչեն Սահմանադրական դատարանի որոշումը:
– Լ.Տեր-Պետրոսյանն իր ելույթում արդեն ասել է, թե պատրաստ են երկխոսել այս իշխանությունների հետ` «հաշվի առնելով ռեալ քաղաքական գործոն լինելու նրա հանգամանքը»:
– Այո, ասել է թե, լեգիտիմությունը չընդունելով հանդերձ` ընդունում ենք որպես քաղաքական իրողություն: Իսկ ես ասում եմ` ոչ, քաղաքական իրողությունը դուք եք: Իշխանությունը պետք է ձեզ ընդունի որպես քաղաքական իրողություն: Իշխանություններինը սահմանադրական, իրավական իրողությունն է:
– Ընդդիմությանը մեղադրում եք նրա համար, որ որպես երկխոսության նախապայման՝ պահանջում են ազատ արձակել կալանավորներին: Բայց փաստորեն դուք էլ ձեր հերթին նախապայման եք ներկայացնում:
– Դա նախապայման չէ: Իշխանությունը պետք է հասկանա, որ ընդդիմությունը Տեր-Պետրոսյանն է՝ իրեն սատարող ուժերով: Ընդդիմությունն էլ պետք է ընդունի ՍԴ որոշումը:
– Փաստորեն, երկուստեք այդ պայմանների չընդունելը երկխոսելու համար փակուղային իրավիճակ է ստեղծել:
– Փակուղային չէ, եթե մենք ուշադիր նայենք իրավիճակի կայունացման դինամիկային, կտեսնենք, որ հետընտրական պրոցեսների ժամանակ եղած փոխադարձ անհանդուրժողական մթնոլորտը էապես փոխվել է: Եվ դա լավագույն շեշտադրումն է, որ առաջանա այդ ցանկալի երկխոսությունը: Փոխադարձ ատելության եւ անհանդուրժողականության պրոցեսում երկխոսությունն անհնար է: Մենք դուրս ենք գալիս այդ էտապից:
– Պարոն Նիկոյան, իշխանությունն այսօր նաեւ հասարակության վստահության խնդիր ունի: Հիմա իշխանությունների համար ընդդիմությա՞ն, թե՞ հասարակության հետ երկխոսելն է կարեւոր:
– Ես առաջինը կարեւորում եմ հասարակության հետ երկխոսությունը: Թեպետ ցանկացած երկրում իշխանությունը հասարակության հետ միշտ երկխոսության մեջ է` սկսած կառավարության ձեւավորումից, բյուջեի կատարողականությունից, եւ հազար ու մի այլ գործառույթներից, որ իշխանություններն իրականացնում են: Իշխանությունը պետք է հասկանա հասարակության խնդիրները եւ փորձի դրանք լուծել: Այո, տնտեսական-սոցիալական խնդիրներից բացի, մենք ունենք նաեւ վստահության եւ արդարության խնդիր: Իշխանությունը դա գիտի եւ, եթե այդ ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկի, կնշանակի` երկխոսության մեջ է:
– Իսկ եթե իշխանություններն այնուամենայնիվ ընդդիմության հետ ընդհանուր եզրեր գտնեն, չե՞ք կարծում, որ դրանով հասարակությունը չի վստահի ոչ միայն ձեզ, այլ նաեւ ընդդիմությանը:
– Ես այդ կարծիքին չեմ: Կարծում եմ, որ հասարակության գիտակցության մեջ վերջին 1 ամսվա ընթացքում արդեն էական փոփոխություններ կան: Իսկ այդ անվստահությունը ոչ թե նրանից էր, որ մարդիկ սիրել են Լ.Տեր-Պետրոսյանին, այլ ուզում են ապրել շատ ավելի լավ երկրում: Մարդը իր թաղապետից, դատավորից, ավտոտեսուչից, քաղաքապետարանից, պետական ինչ-որ կառույցից ունեցած դժգոհությունը գնում է միտինգում արտահայտելու: Պետությունը, իշխանությունը պարտավոր է հասկանալ, տեսնել եւ վերացնել այդ դժգոհությունը: Իհարկե, ցանկալի է նաեւ ընդդիմության հետ երկխոսությունը, որովհետեւ նա իր հետեւից է տանում հասարակության որոշակի հատված:
– ԵԽ ԽՎ բանաձեւի պահանջները կատարելու հարցում ՀՀԿ-ում ակնհայտորեն տարակարծություններ կան: ԱԺ նախագահ Տիգրան Թորոսյանը հայտարարում է, թե պետք է կատարել միայն Հայաստանի շահերից բխող պահանջները, իսկ Դավիթ Հարությունյանն էլ ասում է, թե բոլոր պահանջները բխում են մեր երկրի շահերից, եւ միանշանակորեն պետք է կատարվեն: Ինչպիսի՞ն է Ձեր կարծիքը:
– Ես չէի ասի՝ տարակարծություն: Ես լսեցի, որ Դ.Հարությունյանը Ստրասբուրգից ասեց, թե՝ սա հրաշալի է, կոալիցիան սա պետք է ընդունի որպես ծրագիր եւ իրագործի: Ես չեմ հասկանում, մենք պետք է գնայինք Ստրասբուրգ եւ հրաշալի մտքեր լսեինք եւ սկսեինք իրագործե՞լ: Մենք չէի՞նք հասկանում, այդ ամենը մեզ համար նորությո՞ւն էր: Եթե մեր երկրում այնպիսի իրավիճակ լինի, որ «Ժողովներ, հանրահավաքներ եւ երթեր անցկացնելու մասին» ՀՀ օրենքում նոր փոփոխությունները դեռեւս ժամանակավրեպ լինի, իմ կարծիքով, դա կարելի է եւս մեկ-երկու ամսով ուշացնել:
– Նույնիսկ այն պայմանով, որ Եվրախորհրդի ամառային նստաշրջանում Հայաստանը զրկվի ձայնի իրավունքից:
– Ես կարծում եմ, որ առաջնայինը մեր պետական շահն է, որն իր մեջ ներառում է նաեւ միջազգային հանրության հետ նորմալ հարաբերությունները, նաեւ մեր երկրի արտաքին իմիջը: Այդ պահանջները նոր բան չեն ասում, այդ խնդիրները կան մեր հասարակության մեջ: Կարծում եմ, որ այդ բոլոր խնդիրները կլուծվեն ժամանակի ընթացքում: Մարտի 1-ի իրադարձություններից հետո երբ փոփոխություն կատարեցինք այդ օրենքում, անկեղծ ասած, ես հասկանում էի, որ հետագայում դա վերանայելու անհրաժեշտություն կլինի: Բայց, միեւնույն ժամանակ, ես գիտեի, որ այդ փոփոխություններն այդ օրերին ունենալու են դրական ազդեցություն: Այդ փոփոխությունը գործել է ի շահ հասարակության: Իսկ ինչ վերաբերում է մարտի 1-ի իրադարձությունների համար անկախ հետաքննություն անցկացնելուն, ես կարծում եմ, որ դատական պրոցեսներն ընթանում են, բաց են հասարակության համար, թերթերը գրում են: Եվ քանի որ մեր երկրում տեղի է ունեցել իր ծավալով եւ ձեւով աննախադեպ երեւույթ, նման պարագայում անհնար է յուրաքանչյուրի մեղքի չափը հստակ եւ իդեալական սահմանել: Իսկ քաղաքական հայացքների համար որեւէ մեկը չպետք է պատժվի, ուղղակի իրավապահները դրանում պետք է համոզված լինեն: Բայց չէ՞ որ ինչ-որ մարդիկ այրել են այդ մեքենաները, կամ թալան կազմակերպե՞լ են, թե՞ ոչ: Հասարակությունը պետք է այս հարցերի պատասխանը ստանա:
– Նաեւ` ինչ-որ մարդիկ կրակե՞լ են, թե՞ ոչ:
– Այո, պետք է այդ հարցերին պատասխան տան, բայց քանի որ դա զանգվածային է եղել, ժամանակ է պահանջում:
– Ձեզ համար տարօրինակ չէ՞, որ հրազենից եւ «հատուկ միջոցներից» 10 մարդ է զոհվել, մոտ 200 հոգի էլ վիրավորվել է, բայց իրավապահ մարմինները չեն կալանավորել որեւէ մեկի, ով մեղադրվում է հրազենից կրակելու մեղադրանքով:
– Ես էլ կուզենամ իմանալ, թե ինչ պայմաններում են սպանվել, ում կողմից, այլընտրանք կա՞ր դրան, թե՞ ոչ: Եթե ապացուցվի, որ այլընտրանք չկա՞ր: Այսինքն, եթե չլիներ այս զոհը, կլինեին ավելի մեծ թվով զոհեր: Ենթադրենք ինչ-որ մեկը նախատեսել է ավելի մեծ թվով զոհեր` ավելի մեծ հանցագործություն կատարել, դրա համար էլ եղան այս զոհերը: Նման հարցերի պատասխանները բոլորս էլ ուզում ենք իմանալ: